Денешна дата
16/07/2019

КЕТМАНОТ НА ПОЛИТИЧКИТЕ ПОВТОРУВАЊА

Пишува: Бардул ЗАИМИ

Изборите бараат “тресење”, учество, впечатлива реторика, мобилизација за да се направи видлива политичка ориентација. Изборите бараат табори по секоја цена, бидејќи само така се допира до симпатизерите, следбениците кои веќе го проектирале нивното “обожување”. Симпатизерите сакаат банери, дисквалификации, понекогаш и брутално впечатливи зборови. За време на избори, потешко е да се остане неутрален, рационален, скромен и објективен  аналитичар на ситуациите. Ова може во многу случаи да се појави и да се смета како поголем “ерес” од самата перцепција за нивните табори.

Секој обид да се видат нештата од овој диоптер може да ги изнервира “телалите” (раскажувачите) на таборите, бидејќи тие не ја препознаваат оваа предиспозиција за гледање на реалностите, што во никој случај не може да се ограничи само на еден изборен циклус. Времето на партискиот милитант се мери со изборни циклуси, со присуството на митинзи, со “хоризонтот” кој се појавува од реториката на бучните трибини. Сегашноста и иднината на милитантите е слоган, одговор, привремен бунт кој го има знакот на партијата или моментално незадоволство, незадоволство што се обидува да се претставува како апсолутна вистина.

Времето на милитантот е идеолошка итност што ја познава само власта и покрај стилизирањето кое може да се навезе. Времето на партискиот милитант е момент на “експлозија”, момент на доминација, момент на топла, кој не познава други вистини, освен она што го апсорбира во “трансот” на идеолошките хемисфери. Времето на партискиот милитант може да биде хамбургер или фолклорна лирика. Тоа може да биде неѓаволесто слепило, но исто така може да биде и “бунт” за промена на страната, за да стане погласен и полојален на друга опција.

Еден партиски милитант не секогаш носи еден идеолошки дрес. Тој  може да биде “Прометеј” кој бара идеолошко конвертирање откако претходно орал една партија. Изборите се добар терен за следната фискултура, за пресметани пресметки, за салдото на жиро сметките што некогаш ги имал и кои се обидува да ги има повторно. Всушност, партиските милитанти изгледаат симпатични во однос на овие камуфлирани милитанти, кои не од јавното мислење, туку од молкот и хазарните погодоци се обидуваат да го создадат следниот момент за нивните придобивки.

Веќе е познато дека за време на избори се зголемува нетрпеливоста помеѓу луѓето. На колку избори сме виделе вакви “епски битки” кои ги влошија односите меѓу луѓето, кои идеолошките конфликти ги однеле дури и во семејстата. Партиските идеологии не се грижат за луѓето, бидејќи се сметаат за броеви, како аморфна маса низ која се искачува по скалите на власта. Ова е време на политички двобои кое ја бара ирационалноста олицетворена во милитантите. Ова е време на итност, пазари и флексибилности за моќ, која честопати е украсена со мека реторика а понекогаш и со силна реторика.

Општо земено, ова може да се види насекаде во балканските земји за време на избори. Дури и во Македонија. Се разбира, оваа изборна маскарада не претставува само фаталност само по себе, и покрај фактот што цели сите да ги задржи заглавени во оваа логика. Партиите имаат свои сопствени пазарења и групи на интерес. Се движи кон европските вредности за кои се тврди дека е невозможно да се исклучат овие реалности. Тие се присутни поради недостигот на демократска култура што го стимулира еден маѓепсан круг, кој долго време беше одложен на други политички сензибилности.

Партиите со време го узурпираа целиот јавен простор, додека во време на избори оваа идеолошка “гилотина” станува уште построга. Да мислиш поинаку, да бидеш рационален, толерантен, со аргументи значи да се биде надвор од “политичките” случувања проектирани од “умови” според логиката на “кетман” како што го дефинира добитникот на Нобеловата награда за мир, Чеслав Милош во својата книга “Заробен ум “. И аргументот за оваа ситуација може да го однесеме малку подалеку. Тоталитаризмот несомнено го подразбира бројот еден, во земји без консолидирана демократска традиција, тоталитаризмот може да значи множина, или како што сме навикнати да го нарекуваме “плурализам”.

Веќе со десетици пати култивирани умови е образложена токму оваа безнадежна состојба на менталитет кој живее во маглата на политичките фрустрации и предефинирани шеми кои го промовираат менталниот грч. Сите политички партии, без исклучок, се дел од овој недостаток на движење на овој политички и социјален “кетман”, кој го препознава само ограничениот простор на повторување на фаталностите. Во логиката на политиката и демократијата е партиите да се стремат кон моќ. Но, неприфатливо е да се држи власта и целта да се биде дел од власта да се дегенерира во повторливи, магливи и некреативни практики.

Се чини дека моќта и креативноста се две спротивни нешта. Барем за Балканот. И, не е толку трагично постоењето на оваа форма на политика која задушува, која е ограничена на искуства што веќе се доживеани. Фатално е тоа што дека погледот не може да се прошири надвор од ова политичко “мочуриште” кое ги држи луѓето на едно место. Карактеристика на просечните политики е генерализацијата, додека во детали, во конкретни политики, во конкретната кауза е разликата.

Размислувањето надвор од овие шеми останува еден обид на Сизиф, но неизбежно ако сакаме да се вклучиме во системот на вредности што го промовира ЕУ. Европа не е само слоган, тоа е мноштво на добро воспоставени практики кои подразбираат добро владеење, транспарентност, дијалог и непречено култивирање на демократскиот живот.

Бугарската авторка, Марија Тодорова има извонредна книга насловена “Имагинарен балкан”. Тоа е книга која се обидува да ја разјасни стигматизацијата во регионот како западна рецепција. Една од овие стигматизации е насловот на едно поглавје во оваа книга “Таму долу на Балканот”. За да се стане дел од западните вредности, императив е да се размислува надвор од шемите за да се надмине оваа мрачна “метафора”, која политиката постојано ја одржува со своите повторувања!

 

Текстот е напишан исклучиво за Инбокс7. За секое реобјавување треба да се добие согласност од страна на редакцијата. Инбокс7 не секогаш се согласува со ставовите и видувањата на авторите во рубриката за дебата.