Денешна дата
14/10/2019

Партискиот авторитаризам „произведува“ заспани пратеници

 Пишува: Бардил Заими

 

Заедно со чинот на чекање за започнување на преговорите, се чини дека политичките партии постепено ја проектираат можноста за одржување предвремени избори.  Опозиционите партии во македонскиот и албанскиот блок долго време изјавија дека се залагаат за предвремени избори, додека владините претставници рекоа дека не е време за избори, туку за фокусирање на приоритетите на процесот на интеграција и развој.

Иако Северна Македонија чека клучна одлука, предвремените избори се чини дека се цел што засега не се потенцира.  СДСМ веќе го дизајнираше големиот караван во поголемите градови со образложение дека сака внимателно да ги слушне забелешките на граѓаните, но и идеите што ќе бидат вклучени во претстојната изборна програма.  Ова, партијата, веќе го смени својот визуелен идентитет, истовремено промовирајќи го слоганот „На вистинскиот пат“.

Дури и ВМРО-ДПМНЕ, која постојано инсистираше на предвремени избори, веќе го промовираше новиот слоган „Обнова на Македонија“, додека нејзиниот лидер Христијан Мицковски го реновираше својот тим со нови имиња.  Тој постојано го повторуваше одржувањето на предвремените избори и формирањето на техничка влада однапред.

Наспроти оваа позадина на „спонтаните“ подготовки за избори, покрај другите теми директно поврзани со идејата за реформа, како што е случајот со Законот за јавно обвинителство, исто така е покренато прашањето за изборниот модел, за кој веќе се расправа на партиско и аналитичко ниво.  Без исклучок, сите партии се дел од оваа дебата, притоа нудејќи свои варијанти за кои сметаат дека се најдобри за изборниот процес.

Владата на СДСМ предложи изборен модел со една, додека ВМРО-ДПМНЕ предложи модел со 120 изборни единици.  Во политичкиот блок на албанските политички партии, ДУИ останува посветена на актуелниот модел со шест изборни единици, Алијансата за Албанците на осум  и Движењето Беса кон три изборни единици.

Секако е дел од демократската дебата да се расправа за изборниот модел во контекст на измените во изборниот систем.  Сето ова би било во рамките на нормалноста на квалитетот на животот на пратениците, но начинот на кој тие се избираат, што исто така е во согласност со демократските принципи, во суштина останува водено од партискиот авторитаризам, од селекциите што доаѓаат за чисто партизански заслуги.

Северна Македонија генерално има традиција на селекција со логика на партиска послушност кон пратениците во секоја партија.  Обично, во партиските списоци веќе има имиња кои можат да имаат функција, додека новите имиња кои стануваат дел од парламентарниот состав, исто така, остануваат дел од логиката на партиското покорување.

Оваа логика веќе создаде парламент на „заспаните“ пратеници кои не успеваат да излезат од партиската шема за дебати во парламентот, додека оваа расправа останува фокусирана само на партиските агенди без да успее да го сруши нивото на проблеми и интереси на гласачкото тело што  претставуваат.  Оваа логика ги оневозможи пратениците да ги претстават своите автентични гласови во парламентарната расправа, кои остануваат тесно поврзани со очекувањата на гласачкото тело што го претставуваат.

Партиите имаат право да дебатираат за изборниот модел, но многу е важно да се создаде средина за дебата за друго прашање што се чини дека го избегнуваат лесно.  Покрај дебатата за изборниот модел, исто така е императив да се отвори дебата за отворени избирачки списоци, што ќе донесе поинаков квалитет на застапеност надвор од „силната рака“ на шемите за избор на партијата.

Ова прашање повеќе мора да се наметне на јавниот простор како можност и пресврт за да се стави крај на авторитарниот „плурализам“ на политичките партии, кои се чини дека се повеќе се заинтересирани за продолжување на логиката на „послушност“.  на „избраниот народ“.  Можеби е крајно време партиите да се ослободат од овој „демократски авторитаризам“ што ги става на прво место партиските интереси, а не на гласачкото тело кое бара достоинствено претставување во согласност со нивните очекувања.  Отворените списоци ќе донесат нова енергија, квалитетна дебата и, пред сè, вистинско претставување на електоратот во парламентот.  Инаку, ние ќе продолжиме да се двоумиме во имињата што ја претставуваат партијата, но не во интерес на електоратот, ќе продолжиме да имаме пратеници кои нема да се појават на парламентарната говорница за време на целиот  мандат.

 

*Текстот е напишан исклучиво за Инбокс7. За секое реобјавување треба да се добие согласност од страна на редакцијата. Инбокс7 не секогаш се согласува со ставовите и видувањата на авторите во рубриката за дебата.