Денешна дата
20/11/2019

ВО “ВАКУУМОТ“ НА ПРЕДВРЕМЕНИТЕ ИЗБОРИ

Нема дилема дека целиот овој долг предизборен период ќе се одвива во контекстуален вакум детерминиран од статус квото што диктира неизвесност во процесот на интеграција. Партиите ќе треба да ги допрат раните на уморните граѓани, без јасна идеја каде да го засноваат својот политички концепт. Тие треба да избираат помеѓу популизам и коректните објаснувања за тешкиот пат кон ЕУ. Пишува: Бардул Заими

Изборните кампањи веќе започнаа во Северна Македонија преку партиски настани што служат за „разбудување“ на членството и симпатизерите на партијата. Ова е пролог на партиски мотивации и инспирации преку странични настани што навистина се дел од раната кампања. Сите политички партии веќе започнаа да ги палат моторите за мобилизација, постигнувајќи можна победа на изборите што се очекуваат на 12 април.

Северна Македонија на овие избори исто така стои во еден исклучително кревок геополитички контекст што наметнува поодговорна предизборна кампања и по синхронизирана со сета планиметрија на граѓанското разочарување, другите потенцијални влијанија врз регионот кои произлегуваат од необјаснетиот статус кво до крај послужено од ЕУ и тоа под влијание на француското вето.

Оваа изборна кампања, покрај вообичаените теми за мобилизација на етничкиот терен, ќе треба и политички да ја артикулира оваа политичка вкочанетост со која ќе се соочи секоја победничка партија, а тоа е идната влада. Овој контекст е утврден од сложени фактори внатре во рамките на ЕУ за кои не се знае како да се координираат во иднина.

Северна Македонија, како и другите земји од Западен Балкан, веќе се во состојба на безнадежен очај, во состојба на нетрпеливост, што е последица на типичен европски контингент на процесот на проширување.

„Не“ за Северна Македонија и Албанија не е само каприциозна француска одлука олицетворена во ликот на претседателот Макрон, кој бара протагонизам на европската сцена. Ова „Не“ спротивставувано кон Германија и другите земји членки оди многу подлабоко во европското битие, во целата своја внатрешна визија, но и во неговата визија за Западен Балкан насочен преку Самитот во Солун во 2003 година и Берлинскиот Процес.

Тие се низа состаноци, документи и ангажмани, кои преку кохерентна проекција создадоа голема надеж за вклучување на земјите од Западен Балкан во агендата на ЕУ, во прв ред како стандардизација со европските практики, во инвестиции во сите области, но и во усогласувањето со доброто управување што го подразбира европскиот концепт.

Најновата одлука на Европскиот Совет да го одложи започнувањето на преговорите со Северна Македонија и Албанија, ги надминува вообичаените очекувања за друг самит, бидејќи целата дебата што се одвива на европско ниво, диктирана од Франција, открива и подлабоки прашања во Европската Унија кои сè уште не знаат како ќе се одгледуваат, кога и каков епилог ќе добијат. Овој непредвидлив контекст за балканските земји создаде „застрашувачки“ вакум што веќе се зголемува од меѓународните претставници и медиумите.

Сепак, внатре во овој контекст со многу непознати и со многу импликации поврзани со иднината на ЕУ, тие мора да го прошират својот стремеж за отворање преговори и членство за балканските земји. Еден широк контекст што создава нетрпеливост, вкочанетост и честопати депресија. Сите овие чувства остануваат присутни во време кога се чини дека Европа го ревидира својот концепт на функционирање, особено по Брекзит и по преиспитувањето на процесот на проширување.

Во овие услови треба да функционираат земјите од Западен Балкан, кои веќе покажаа проевропска ориентација.  Но, се чини дека ова е само реторичка страна на ова видливост што постојано се замаглува од протагонистите кои го користат целото зближување на ЕУ со Западен Балкан за софистицирано промовирање на скептицизам и антиевропски дух.

Предизборните периоди постојано се користени за рехабилитација на злоупотребите на моќ без разлика во кое време се случија овие злоупотреби. Целиот овој контекст, всушност, им овозможува на партиите во овој предизборен период да се концентрираат повеќе на нивните агенди за победа, што е многу нормално, и многу малку да се грижат за еден процес што бара сепак нова енергија да се биде во синхронизација со европски развој.

Веројатно за тоа време, ќе се заборават многу работи од прогласувањето за европска интеграција, додека енергиите ќе се фокусираат на теми што го разбудуваат моментумот на гласачкото тело. Веројатно, овие избори ќе бидат многу непредвидливи заради огромната апатија на граѓаните. Претстојните избори ќе бидат тест за Северна Македонија за нејзиниот европски пат.

И покрај сите овие компликации, разочарувања и моментална еуфорија, една работа останува сигурна дека овој предизборен период не смее да ја избегне амбицијата на граѓаните да бидат дел од европските стандарди. Изборите ќе треба да ја потврдат оваа ориентација во сите политички партии. Колку повеќе партиите се концептуално врзани за овој императив, толку поблиску се до надежта на граѓаните за европските практики на управување. Темниот транзициски тунел создаде многу пукнатини, многу слабости, многу депримирања, но во суштина го сочува европската аспирација на сите граѓани.

Во многу изборни циклуси во Северна Македонија, партиите играа со популизам како мобилизирана димензија. Фокусирајќи се само на оваа димензија само за време на кампањите, многу материјални теми останаа нетретирани и неартикулирани во перспектива на европските развивања. Дури и во оваа предизборна фаза, се забележуваат вакви трендови од сите партии. Сепак, се чини дека една работа останува сигурна дека на овие избори популизмот веројатно нема да го мобилизира особено апатичниот електорат, кој расте од еден изборен циклус на друг.

Можеби конечно сите политички актери ќе бидат убедени дека и покрај овој геополитички контекст, мора да се направат измени, реформи и инсталирање на оригинален систем на вредности за граѓаните кои веќе во своите очекување ја интегрираа европската визија. Овој момент бара европски политички начин на размислување, не заглавен во скептицизам, туку напротив, кој го продлабочува концептот на европските вредности и стандарди и покрај турбуленциите кои може да се појават.