Денешна дата
31/05/2020

ИЗБОРНИОТ “КЕТМАН” И ХОРИЗОНТОТ НА ОЧЕКУВАЊЕ

Со текот на времето партиите го узурпираа целиот јавен простор, а во време на избори оваа идеолошка „гилотина“ станува уште пооштра. Да се размислува поинаку, да се биде рационален, толерантен, аргументиран значи да се биде надвор од политичките „текови“, проектирани од „умовите“ на логиката на „кетменот“, како што го дефинира чешкиот нобелист, Чеслав Милош, во својата книга „Заробениот Ум “.

Пишува: Бардул Заими

 

Изборите бараат „протресување“, учество, ударна реторика, мобилизација за да прават видлива политичката ориентација. Изборите по секоја цена бараат табори, бидејќи само вака може да се влијаат на нервот на симпатизерите, на следбениците кои веќе го пројектирале своето „обожавање“. Симпатизерите сакаат пароли, дисквалификации, зборови кои понекогаш удираат брутално. Во време на избори, потешко е да се остане неутрален, рационален, скромен и објективен анализатор на ситуации. Ова може во многу случаи да се види и проценува за поголема „херезија“ од самата перцепција на меѓусебните табори.

 

Секој обид за гледање на нештата од овој диоптер може да ги влоши „продавачите“ на таборите, затоа што тие не ја препознаваат оваа предиспозиција на гледање на реалностите, кои во никој случај не можат да бидат ограничени на еден изборен циклус. Времето на партискиот милитант се мери со изборни циклуси, со учество на митинзи, со „хоризонт“ прикажан со реторика на гласни звуци. Сегашноста и иднината на милитантите е слоган, соединување, привремен бунт што го носи знакот на партијата или моментално незадоволство, незадоволство кое се обидува да се оправда како апсолутна вистина.

 

Времето на милитантот е идеолошка ургентност која ја знае само моќта без оглед на стилизациите што можат да бидат вплеткани. Времето на партискиот милитант е момент на „експлозија“, момент на доминација, момент на толпа, која не знае други вистини од она што се впива во „трансот“ на идеолошките хемисфери. Времето на партискиот милитант може да биде хамбургер или фолклорна борба. Може да биде свето слепило, но исто така може да биде „бунт“ да се сменат страните, за да се стане погласен и лојален на друга опција.

 

Партиски милитант не носи секогаш идеолошки дрес. Тој исто така може да биде „Прометеј“ кој бара идеолошка преобразба затоа што порано ја молзел една од „мајките партии“. Изборите се добра основа за следната физичка култура, пресметаната веројатност, пресметките на банкарските сметки што некогаш ги имал и претендира повторно да ги има. Всушност, партиските милитанти изгледаат симпатични во однос на камуфлираните милитанти не заради јавното мислење, туку од својата тишина и хазардните удари се обидуваат да го создадат следниот момент за своја корист.

 

Веќе е познато дека во време на избори се зголемува нетрпеливоста кај народот. Во колку избори се имаат видено овие „епски битки“ кои ги иритираа луѓето, идеолошки конфликти кои се имат спуштено на ниво на семејството? Партиските идеологии не држат сметка за луѓето бидејќи тие се сметаат за бројки, аморфна мерка преку која се искачуваат скалите на моќта. Ова е време на политички конфликт што бара нерационално олицетворение во милитантот. Ова е време на итност и похраброст, договарање и флексибилност за моќ што е украсено со комбинација на мека реторика и силна реторика.

 

Општо, оваа слика може да се види насекаде на Балканот во време на избори. Дури и во Македонија, секако. Секако, оваа маскарада на избори не претставува  по себе фаталност, и покрај фактот дека претендира да ги задржува сите заклучени во оваа логика. Партиите имаат свои сметки и групи на интереси. На патот кон европските вредности за кои се претендира е невозможно да се исклучат овие реалности. Тие се присутни заради недостаток на демократска култура што стимулира злобен круг во кој долго време страдаат другите политички сензибилитети.

 

Партиите со текот на времето го узурпираа целиот јавен простор, а во време на избори оваа идеолошка „гилотина“ станува уште пооштра. Да ​​размислуваш поинаку, да се биде рационален, толерантен, аргументиран значи да се биде надвор од политичките „текови“ проектирани од „умовите“ на логиката „кетменот“ како што е дефинирано од нобеловецот Чеслав Милош во својата книга „Заробениот Ум“ “. И аргументот за оваа ситуација може да се земе малку подалеку. Тоталитаризмот не мора да значи еднина, во земји без консолидирана демократска традиција тоталитаризмот може да значи и множина, или како што сме навикнати да го наречеме „плурализам“.

 

Сега, десетина пати од култивирани умови е образложено токму оваа безнадежна ситуација на менталитет кој живее во маглата на политичкиот гнев и предодредени шеми кои промовираат ментален грч. Сите политички партии, без исклучок, се дел од ова не-движење, на овој политички и социјален „кетман“ кој го препознава ограничениот опсег на повторување на фаталности. Тој е во логиката на политиката и демократијата партиите да ја имаат за цел моќта. Но, неприфатливо е држењето на моќта и намерата да се биде дел од моќта, да дегенерираат во повторливи, магливи практики без никаква креативност.

 

Се чини дека моќта и креативноста се две спротивности. Барем за балканските области. И, не е толку трагично постоењето на оваа форма на задушувачка политика што е ограничена на веќе искусни практики. Останува фатално што не може да се протега погледот подалеку од оваа политичко „мочуриште“ што ги задржува луѓето во позиција на нумерирање. Карактеристично за медиокре политиките е генерализацијата, додека во детали, во конкретните политики, во конкретни причини се прави разлика.

 

Да размислуваш над овие шеми останува напор во Сизифи, но неизбежен ако сакаме да влеземе во системот на вредности што ги промовира ЕУ. Европа не е само слоган, таа е збир на стандардизирани практики кои подразбираат добро управување, транспарентност, дијалог и непрекинато култивирање на демократскиот живот.

Бугарската истражувачка, Марија Тодорова, има извонредна книга под наслов „Имагинарен Балкан“. Тоа е книга која има за цел да ја разјасни стигматизацијата на регионот како рецептирање од страна на западот. Една од овие стигматизации го носи и насловот на едно поглавје во оваа книга „Таму доле на Балканот“. Да се ​​стане дел од западните вредности несомнено, мора да се размислува подалеку од шемите за да се надмине оваа мрачна „метафора“ која политиката ја одржува во живот со своите повторувања!