Денешна дата
24/11/2020

МЕЃУ ПОЛИТИЧКАТА “НЕСТРПЛИВОСТ” И “НОРМАЛИЗАЦИЈА”

Најверојатно СДСМ ќе инсистира до крајот да се одржат предвремени парламентарни избори, додека другите партии сè уште немаат јасен и одлучен став за иницијативата на социјалдемократите. Состанокот кај претседателот не даде конкретен резултат, ќе треба уште еден за да се знае дали ќе има или не избори.  Политички, Северна Македонија е во екот на една политичка нетрпеливост, да се стави крај на техничката влада и кризата со вирусот корона, која и покрај тоа што се нормализира, сепак претставува потенцијален ризик за граѓаните.  

Пишува: Бардул Заими

 

Пандемијата на коронавирусот го наруши изборниот процес во Северна Македонија, кога официјално требаше да започне предизборната кампања. Како што е веќе познато, пред парламентарните избори, преку формулата „Пржино“, политичката влада се заменува со техничка влада, во која е вклучена и опозицијата во извршната власт. Според законот, техничката влада е формирана три месеци пред изборите, додека нејзиниот мандат завршува со формирање на влада што произлегува од парламентарните избори.
Поради кризата со корона вирусот, овој процес беше прекинат преку прогласување вонредна состојба од страна на Претседателот Стево Пендаровски. Во оваа ситуација, сегашната техничка влада предводена од техничкиот премиер, Оливер Спасовски, е продолжена заради сегашната состојба и покрај тоа што оваа техничка влада има мандат само да ги организира парламентарните избори.

Во таква кризна ситуација и вонредна состојба, функционирањето на техничката влада се појави како неопходност, бидејќи не постои правен механизам за соодветно да одговори на оваа двојна ситуација. Во реалноста, сите државни институции и јавноста, во меѓувреме, беа фокусирани на управување со кризата создадена од пандемијата, што во исто време донесе многу аномалии на институционално функционирање, но кои за среќа не избувнаа во никаков хаос.

И покрај недостатоците во управувањето, техничката влада генерално успеа да се справи со пандемијата како ризик по животот на сите граѓани. Општо земено, се почитувани владините мерки против ширење на вирусот, додека веќе се забележува пад на кривата на инфекцијата. Се разбира, овој пад на кривата не значи дека вирусот не е присутен, но дава надеж дека работите можат да се контролираат и дека враќањето во нормалност секогаш се чини дека станува опипливо.

Токму во ситуација кога оваа крива покажа намалување на бројот на заразени, во политичката сфера се појавија првите сфери на политичка „страст“, ​​кои беа поврзани со статусот на техничка влада и легитимноста на продолжување на власта. Првите судири избувнаа по предупредувањата од СДСМ, носител на власта, кои бараа претседателот на Собранието, Талат Џафери повторно да го свика парламентот за да одлучува политички за иднината на оваа влада, која според законот има мандат само за организирање на избори.
По судирите во медиумите, спикерот на парламентот во повеќе наврати објасни дека мандатите биле предадени и дека парламентот веќе не може законски да се свикува. Се чини дека ова беше обид на владејачката партија СДСМ да стави крај на техничката влада, која не можеше да трае на неодредено време, во време кога нејзината мисија беше дефинирана со формулата „Пржино“. Своевремено имаше различни толкувања на оваа состојба, додека порано за време на владеењето на поранешниот премиер Груевски се случи враќање во функционирањето на парламентот, во еден сосема друг контекст.

Веројатно враќањето на идејата за свикување на парламентот повторно се чинеше дека е многу комплицирана и многу непозната операција, па се чинеше дека оваа идеја се засени и покрај инсистирањето што дојде во форма на политички изјави во медиумите. Неуспехот на оваа идеја да се стави крај на техничката влада веќе ја отвори дебатата за одржување предвремени избори, како што беше најавено за време на прогласувањето вонредна состојба од страна на претседателот Пендаровски, што значеше, веднаш штом се средат условите, да се нормализира состојбата со пандемијата, да се продолжи со изборниот процес од каде што остана, односно официјалниот почеток на изборната кампања.

Се чини дека политичката неcтрпливост расте за да се стави крај на техничката влада. Во време кога се верува дека состојбата на коронавирусот се нормализира на местото на настанот, се појавуваат политички актери кои ја гледаат можноста за враќање во политичката влада преку предвремени парламентарни избори, како што се најавува.

Деновиве, во соопштението за јавноста, лидерот на СДСМ, Зоран Заев, предупредуваше и во исто време го оправда одржувањето на изборите. Тој побара парламентарните избори да се одржат кон средината на јуни. Според него, на земјата и се потребни итни избори, доколку здравствените институции дадат согласност. Тој, исто така, откри економски, здравствени и политички прашања, кои ќе бидат презентирани на состанокот на лидерите со претседателот.
Најверојатно, СДСМ  ќе инсистира до крајот да се одржат предвремени парламентарни избори, додека другите партии сè уште немаат јасен и одлучен став по иницијатива на социјалдемократите. Политички, Северна Македонија е во услови на политичка нестрпливост да се стави крај на техничката влада и кризата со корона вирусот, која и покрај тоа што бележи нормализација, сепак претставува потенцијален ризик за граѓаните.

Во меѓувреме, техничката влада најави олеснување на мерките и постепено враќање во нормала, како што препорачуваат релевантните меѓународни институции. Најверојатно, сè ќе зависи од утрешната средба на лидерите на политичките партии со претседателот Пендаровски. Сепак, една работа останува сигурна, а тоа е дека тој ќе инсистира на одржување избори за да се стави крај на техничката влада. Крајот на вонредната состојба сигурно ќе дојде со датумот на изборите.

И, во овој поглед, многу работи ќе останат суспендирани, особено во поглед на одвивањето на политичките платформи, затоа што целата кампања ќе се фокусира токму на идејата за управување со пандемиската криза. Останува сигурно дека сите други теми ќе останат на маргините, затоа што при ефикасно или не ефикасно управување со кризата, исто така, ќе зависат и партиските кредити и придобивки.

Исто така е важно да се разгледа спроведувањето на целиот овој процес, кој и покрај тенденциите за нормализација, ќе се одвива под заканувачката сенка на корона вирусот. За граѓаните останува од витално значење оваа состојба со вирусот да се надмине без последици, но политичката страст ја утврдуваат и другите аспекти, и покрај реалните грижи што можат да се истакнат од совесните граѓани, партиските агенди ќе продолжат.
Одржувањето на предвремени избори се чини дека е комплицирана операција во оваа пандемиска состојба и покрај тоа што се назира нормализацијата. Сепак, се чини дека сегашната техничка влада повеќе не е опција за партиите, кои брзаат дури и во ваква ситуација да воспостават свое политичко присуство во влада што ќе дојде во време на короната.