Денешна дата
13/06/2021

ЖИВЕЈ ВО ВИСТИНАТА!

Пишува: Бардул ЗАИМИ

 

Општествата што импровизираат секогаш ги повторуваат фаталностите. Северна Македонија над две децении живее во филозофијата на импровизација. Независно од тоа колку се трудите да бидете оптимисти, реалноста, настаните, денешните и вчерашните протагонисти од расипаниот систем ќе ве надведат во вечни разочарувања. За жал, се чини дека разочарувањето останува постојана ситуација во оваа земја која не успева да се отцепи од вечните транзициски канџи. Сиот пат кон наводниот демократски живот изгледа како безнадежен тунел кој ја рециклира неодговорната политичка елита која се грижи само за група привилегирани луѓе.

Граѓаните изгледаат како ликови на Достоевски, мачени и наведнати на нивната несреќа, што секогаш останува несреќа што доаѓа од корумпираните елити кои словото добробит го разбрале само за себе, а не за сите граѓани. Овoj преплет, овој ќор-сокак, што политиката секогаш го продава како напредок понекогаш станува необјаснива, бидејќи недостасуваат зборовите кои можат да ја расветлат сета лага на дози што се служи во секој политички циклус на власта.

Зборовите демократија, добро владеење, владеењето на правото, транспарентност, слобода итн., сега ги узурпираа политичките елити, кои ги користат како шминка за да го сокријат бруталното лице на лажни политики. Користењето на овие зборови веќе изгледа како еден вид одвратна тавтологија. И ова се чини дека е најголемата штета на аспирацијата на општеството за напредок, бидејќи тоа е атак над дискурсот што треба да произведе нормалност и демократски стандарди.

Модерните теории за предавање велат дека ништо не постои надвор од дискурсот. Дискурсот е моќ, власт, социјална интеракција, но и човечко постоење, цел за подобар и поправеден свет. Есеистот Јопсеп Рамонеда, во својата книга “Крајот на политичката страст” со многу креативност, ја разгледува токму оваа експропријација на зборови кои се “во согласност со моралните и јазичните цели на најдобриот можен свет”. Според него, оваа експропријација на зборови заедно со оштетување на меморијата претставува појдовна точка за културата на неодговорност. Филозофијата и литературата, пишува тој, имаат многу битки за да влезат, особено за да го вратат вистинското значење на секој збор.

“Политичкото предавање продолжува да ги повторува старите баналности: суверенитетот, социјализмот, еднаквоста, слободата, народот, општата волја, нацијата, правата, без да се прашуваат што значење имаат. Зарем со магија тие зборови, преку значењето од минатото, им даваат легитимитет на оние кои ги користат на сосема реторички начин. Ореол на зборови што се користи како маска “, вели авторот, барајќи истовремено да го прошири значењето на политиката, надвор од овој измамнички дискурс, но исто така и надвор од веќе познатиот концепт пријател-непријател.

И ако се свртиме кон литературата во описот што може да го направиме на реалноста за речиси три децении во Северна Македонија, коридорите на Кафка како симболи на преиначење и древниот Сизиф како симболичен апсурд ќе му одеа многу добро. Се чини дека сите политички и институционални беда, сета оваа доминација на дегенерираните политички елити доаѓа поради грешка да речеме првична грешка. Овие корумпирани елити не би биле такви ако луѓето не би одлучиле да живеат во лажлив свет кој знае за рамнодушност, но не и за реакција на граѓаните.

На некој начин, целата ова политичка класа, целосно неодговорна во политичкиот простор, стана фатално затемнување за граѓаните, бидејќи концептот на активно граѓанство не успеа да се искачи на движечки вектор за општествен напредок, напротив пред овој концепт направи “величествена парада” типична балканска политика, измислувајќи ги “вештачки раеви” преку постојана пропаганда.
Исправена пред оваа граѓанска празнина, политиката ја погреба вистината под урнатините на својата дегенерација. Она вистина што е обележана како движечки мотор кон највисоките вредности, кон посовршен и длабоко хуман свет. Она вистина што се потпира врз човековото постоење, и покрај контроверзноста на политиката како организација на “полисата” преку функционална демократија.

Ова вистина не е шематска, туку е постојана човечка вредност која се противи на лажниот свет, што се нуди како тоталитаризам, како идеолошка измама, како корисен олигарх, како злоупотреба на политиката и моќта.

Во есејот “Пост-вистинска парахисторија на Истокот и Западот”, Марци Шор забележува дека во 2008 година, за време на нивниот последен разговор, Адам Мицинк го прашал Хавел: Каков совет ќе имате за еден млад човек од денешните денови, ако би ве прашал: како треба да живеам? “Основниот одговор”, одговори Хавел. “Живеј во вистината”. Ако тврдиме дека вистината претставува остварлива реалност, целта да се постигне тоа останува вечна и несомнена онтолошка предиспозиција.  Непланираната вистина, што доаѓа како непречено одгледување на човечки суштества во однос на објективните реалности и универзалните дефиниции на вредносен систем, е патувањето кон подобар и посветлен свет.

Долго време во Северна Македонија имаме политичка пропаганда и граѓанска самоизмама. Две работи кои меѓусебно се негуваат и создаваат длабоко контрадикторни односи меѓу политиката и вистината како што е опишано во нејзиниот есеј “Вистината и политиката”, филозофот Хана Арендт.

Претходните афери, и овој последниот со случајот “Рекет”, сведочат за фаталната поврзаност на политиката со злосторништвото што засега не е познато како да се надмине на концепцискиот план.  Вистината лежи и лесно може да се избегне преку коминикеа и прес-конференции. Правен систем кој подразбира социјален мир, пред сè, подразбира дека вистината се одвивала во правните рамки и институциите кои гарантираат непристрасност во признавањето на вината.

Но, ова работа не изгледа толку лесно, бидејќи секогаш на сцената ќе се појави “пост вистината ” со неговиот манипулативен дискурс, со “алтернативни аргументи” со тоа што подразбира магла за граѓаните. Време е за вистината, а не за акробатика, за одговорност, а не за отстапување од правдата, за сериозни реформи, не за импровизации, и конечно за убедливи политики кои отвораат перспективи, а не за следните измами со кои граѓаните веќе се исцрпени.

 

*Текстот е напишан исклучиво за Инбокс7. За секое реобјавување треба да се добие согласност од страна на редакцијата. Инбокс7 не секогаш се согласува со ставовите и видувањата на авторите во рубриката за дебата.

 

Администратор

Latest posts by Администратор (see all)