Едно безживотно тело, едно гранично езеро и една спасувачка единица во акција обично се поврзуваат со трагедија, каде што хуманизмот надвладува кај сите страни. Но, во повоеното Косово, дури и најосновните хуманитарни акции можат да предизвикаат дипломатски бури и внатрешни политички потреси. Операцијата на Косовските безбедносни сили (КБС) на езерото Ујман, за пронаоѓање на телото на Рахим Латифи, 33-годишниот маж кој се фрли од мостот на 27 јули, се претвори во длабока рефлексија за тоа како функционира државата, владината пропаганда и меѓународните односи во Косово, пишува порталот на албански јазик KDP.
Во срцето на оваа приказна е една спасувачка операција со една единствена цел: да се врати телото на младиот човек на неговото семејство. Но, само неколку часа по завршувањето на мисијата на КБС, политичките наративи почнаа да градат паралелна реалност. Владините претставници и гласовите на Движењето Самоопределување ја претставија интервенцијата како „прво влегување на КБС во северниот дел на земјата“ – момент што беше прикажан повеќе како политичка победа отколку како човечка солидарност.
Потоа следеа фотографии за кои дипломати и новинари велат дека се фотомонтирани, каде што улогата на КФОР – мисијата на НАТО во Косово – беше избришана за да се изгради наратив дека КБС дејствувала самостојно. Толку беше доволно да се предизвика уште една криза – овој пат со симболична природа.
Германската амбасада реагираше со длабока загриженост, критикувајќи ја политизацијата на мисијата и манипулацијата со визуелни материјали, што според нив ја поткопува довербата на јавноста и го одвлекува вниманието од хуманитарната суштина на операцијата. „Изјавите на политички актери што ја претставуваат оваа мисија како прва операција на северот го искривуваат нејзиниот дух и цел,“ се наведува во реакцијата.
Францускиот амбасадор Оливие Героу отиде уште подалеку, нарекувајќи го КФОР незаменлив столб на безбедноста во регионот и предупреди на опасноста од систематска манипулација со информации.
Но, на јасен и намерен начин, Министерството за одбрана избра молк. „Немаме зошто да ги коментираме изјавите на амбасадите“, изјавија за РТВ21. Наместо објаснување, понудија технички одговор: дека КБС реализирала своја редовна мисија во поддршка на цивилните власти за потрага и спасување.
Во позадина, сè понагласено се чувствува тензијата помеѓу сликата што Владата сака да ја изгради за КБС како ефикасна војска присутна на целата територија, и нејзините реални ограничувања поради договорите со НАТО. Италијанската амбасада во својата реакција го спомена само КФОР, избегнувајќи каква било референца на КБС – дипломатски молк што зборува многу.
Британската амбасада избра поурамнотежен тон, пофалувајќи го професионализмот на КБС, но и потенцирајќи ја важноста на нејзината соработка со КФОР.
Во емисијата „Рубикон“, аналитичарот Авни Арифи го нарече ова мрачен момент за имиџот на државата: „Стигнавме до ситуација во која германскиот амбасадор му вели на премиерот на земјата дека е измамник.“
Поранешниот командант на КБС, Рахман Рама, изјави дека употребата на армијата за пропаганда сериозно го поткопува нејзиниот морал и мисија, додека Влора Читаку од ПДК ја нарече пропагандата „гнасна“ и ја обвини власта за недостаток на човечка чувствителност.
Ова не е првпат КБС да интервенира на север. Во 2015 година, исто така на езерото Ујман, интервенираше при несреќа со чамец. Но таа интервенција не беше проследена со фанфари, а уште помалку со фотомонтажа.
Ова е приказна за две реалности: една хуманитарна операција и едно политичко театро. Во средината стои телото на млад човек и тишината на државата што, пред човечка трагедија, избра да зборува преку наративи – не преку емпатија. И ако на крајот се изгуби нешто повеќе од еден живот, тоа е довербата во институциите. А можеби и самата вистина.