Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен повторно ќе биде на политичкиот ударен бран оваа недела, пред вториот бран од гласања за недоверба во рок од три месеци. Иако нејзината позиција засега не е сериозно загрозена, расте незадоволството меѓу европратениците од нејзиното водство.
Во понеделник навечер Фон дер Лајен ќе се обрати пред Европскиот парламент за да ја одбрани својата работа, само три дена пред новата серија гласања за недоверба. Иако центристичките групи засега ја поддржуваат, политичките анализатори предупредуваат дека овие тестови ќе продолжат.
„Ќе ја оценуваме според тоа како ќе ги спроведе своите ветувања, но не во октомври,“ изјави Рене Репаси, шеф на германската делегација на Социјалистите и Демократите (С&Д), втората по големина група во парламентот. „Таа покажа дека ги разбира проблемите на Европа — сега мора да ги спроведе решенијата.“
Со Европскиот совет под водство на Антонио Коста кој игра подредена улога, а лидерите на Франција и Германија без силата на своите претходници, Фон дер Лајен станува сè повидлива и поподложна на критики. Доминантната, консензусна политика во ЕУ очигледно прифаќа нова, поконфликтна динамика.
Социјалистите, либералите и зелените, како и дел од нејзината Европска народна партија, се незадоволни од досегашниот биланс на Комисијата. Иако не планираат итно да бараат нејзина оставка, никој не ја исклучува таа можност во иднина.
Растечки тренд на иницијативи за недоверба
Оваа недела парламентот ќе разгледува две нови иницијативи за недоверба, по сличната што ја преживеа Фон дер Лајен во јули. Тие доаѓаат од екстремните политички крила — од десничарските „Патриоти“ и левичарската група „The Left“.
За поднесување иницијатива се потребни само 72 потписи од вкупно 720 европратеници, што според набљудувачите може да ја претвори оваа процедура во политичка рутина.
Иако левичарите велат дека немаат намера постојано да покренуваат вакви предлози, десничарите сè уште не се изјаснија, чекајќи го исходот од оваа недела.
Но и без формални гласања за недоверба, иднините парламентарни одлуки — од трговските договори со САД и Латинска Америка до новиот „пакет за поедноставување“ на европските регулативи — може да станат нови тестови за нејзиното водство.
Минатата недела, Европската народна партија и Социјалистите најавија дека би можеле да го блокираат долгорочниот буџет на Унијата, во знак на незадоволство од измените што ги предложи Фон дер Лајен.
„Ќе има уште многу гласања што ќе ја тестираат нејзината позиција,“ изјави еден европратеник од ЕПП, кој побара анонимност. „Трговскиот договор со САД, потпишан во Шкотска, буџетот што никој не го сака и договорот со Меркосур — сите се директно поврзани со неа.“
Можни промени во правилата
Во Европскиот парламент се појавија и идеи да се зголеми бројот на потребни потписи за покренување гласање за недоверба, со цел да се избегне политичка злоупотреба на оваа алатка.
„Би било добро да се подигне прагот и да се врати достоинството на оваа процедура,“ изјави висок претставник на Европската комисија, кој зборуваше неофицијално. „Колку повеќе парламентот ја користи, толку помал ефект има.“
И покрај тоа, засега нема формални разговори меѓу Комисијата и парламентот. „Јасно е дека постои фрустрација во парламентот кон оваа Комисија и кон Фон дер Лајен лично. Никогаш не знаете кога политичките ветрови ќе се сменат,“ додаде официјалниот претставник.