Европската комисија во годишниот извештај за проширувањето наведе дека четири земји-кандидатки – Албанија, Црна Гора, Молдавија и Украина – се најблиску до членство во ЕУ до крајот на мандатот на сегашната Комисија во 2029 година.
Извештајот, објавен на 4 ноември, оценува дека процесот на проширување се движи со најбрзо темпо во последните 15 години, при што Брисел ја нагласува геополитичката важност на вклучувањето на земјите од Западен Балкан и Источното партнерство во Унијата.
„Проширувањето не е прашање на желба, туку на потреба – ако сакаме ЕУ да биде посилен глобален актер“, изјави високата претставничка за надворешна политика Каја Калас.
Црна Гора се смета за најблиска до членство. Земјата има цел да ги заврши пристапните преговори до крајот на 2026 година, а Комисијата оценува дека „е на добар пат“ кон таа цел.
Подгорица досега ги отвори сите 33 преговарачки поглавја, а во последната година затвори седум. Според европски дипломати, амбициозната цел да се затворат уште пет поглавја до декември е „предизвикувачка, но остварлива“.
Сепак, остануваат загрижености за борбата против корупцијата и организираниот криминал, како и за независноста на судството.
Албанија, која ги отвори 28 од 33 преговарачки поглавја, планира да го забрза процесот и да ги заврши преговорите до 2027 година.
Брисел позитивно го оценува реформскиот напредок, но препорачува засилени мерки во борбата против трговијата со дрога и разградување на криминалните мрежи.
И покрај политичките пречки, Молдавија и Украина остануваат цврсто поврзани во процесот на пристапување. Молдавија се надева на членство до 2028 година, додека Украина се соочува со блокада од страна на Унгарија и последици од војната.
Европската комисија додели највисоки оценки за напредок на обете земји, но ги повика Киев и Кишињев да ја зајакнат борбата против корупцијата и да ги усогласат институциите со европските стандарди.
Според извештајот, Северна Македонија сè уште не ги усвоила уставните измени за вклучување на бугарската заедница, што е предуслов за напредок во преговорите. Србија, пак, се соочува со притисоци од ЕУ да ја усогласи својата надворешна политика со европската.
Во Брисел продолжуваат дискусиите за тоа како да се направи проширувањето поефикасно. Една од идеите е воведување транзициски периоди за новите членки – модел што беше користен во проширувањето во 2004 година.
Западните земји-членки остануваат внимателни кон „брзо проширување“, стравувајќи од нови случаи на демократиско назадување како во Унгарија.
И покрај тоа, ЕУ испраќа најјасен сигнал во последната деценија дека проширувањето е повторно стратешки приоритет – со Црна Гора, Албанија, Молдавија и Украина како најверојатни следни членки.