Во Европската унија во 2023 година се регистрирани 313 смртни случаи од болести на циркулаторниот систем на 100.000 жители, покажуваат податоците на Eurostat.
Болестите на циркулаторниот систем ги опфаќаат состојбите поврзани со висок крвен притисок, срцеви заболувања и заболувања на вените и артериите.
Највисоки стапки на смртност од овие заболувања се забележани во Бугарија со 923 смртни случаи на 100.000 жители, Романија со 787 и Латвија со 726.
Најниски стапки се регистрирани во Франција со 163 смртни случаи на 100.000 жители, Шпанија со 200 и Данска со 208.
Во пошироки рамки, во Европската Унија во 2023 година се регистрирани 4,84 милиони смртни случаи, при што околу 85% од починатите биле лица на возраст од 65 години и повеќе.
Според податоците, најчеста причина за смрт во ЕУ се болестите на циркулаторниот систем, кои учествуваат со 32,8% од сите смртни случаи. На второ место се малигните заболувања (рак) со 23,9%, по што следуваат респираторните заболувања со 7,8% и надворешните причини за смрт – како несреќи и повреди – со 5,0%.
Кај болестите на циркулаторниот систем, најчести причини се исхемичната срцева болест и цереброваскуларните заболувања, како мозочен удар.
Кога станува збор за ракот, најчеста причина за смрт е ракот на белите дробови, кој учествува со 19,8% од смртните случаи од малигни заболувања во ЕУ во 2023 година. Следуваат колоректалниот рак со 11,4%, ракот на панкреасот со 7,6%, ракот на дојка со 7,3% и ракот на простата со 5,9%.
Разлики меѓу мажите и жените
Стандардизираните стапки на смртност во 2023 година генерално биле повисоки кај мажите отколку кај жените за повеќето главни причини за смрт. Исклучок се деменцијата и ракот на дојка.
Деменцијата предизвикала 34,5 смртни случаи на 100.000 жени, во споредба со 32,3 на 100.000 мажи. Ракот на дојка предизвикал 29,8 смртни случаи на 100.000 жени, додека кај мажите стапката била значително пониска – 0,5 на 100.000.
Причини за смрт кај помладата популација
Кај мажите помлади од 65 години, водечка причина за смрт во ЕУ во 2023 година била исхемичната срцева болест, со 25 смртни случаи на 100.000 жители. Следуваат несреќите, ракот на белите дробови, намерното самоповредување, хроничните заболувања на црниот дроб и мозочниот удар.
Кај жените под 65 години, најчеста причина за смрт бил ракот на дојка, по што следуваат ракот на белите дробови, исхемичната срцева болест, несреќите, колоректалниот рак и цереброваскуларните заболувања.
Причини за смрт во Западен Балкан
Сличен модел на смртност се забележува и во земјите од Западен Балкан – Северна Македонија, Србија, Албанија, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Косово – каде болестите на циркулаторниот систем исто така се главната причина за смрт.
Во овие земји, срцево-сосудните заболувања, како срцев удар и мозочен удар, сочинуваат најголем дел од смртните случаи, додека ракот е втората најчеста причина за смрт. Најчести видови рак се ракот на белите дробови, колоректалниот рак и ракот на дојка кај жените.
Здравствените експерти често ги поврзуваат високите стапки на смртност во регионот со фактори како пушење, нездрава исхрана, физичка неактивност, загадување на воздухот и ограничен пристап до превентивна здравствена заштита.
Трендови во последната деценија
Во периодот од 2013 до 2023 година, во ЕУ е забележано намалување на стандардизираните стапки на смртност за повеќе водечки причини за смрт.
Смртноста од болести на циркулаторниот систем се намалила за 23,2%, од рак за 11,1%, а од респираторни заболувања за 1,3%.
Во рамките на кардиоваскуларните заболувања, смртноста од исхемична срцева болест се намалила за 25,6%, додека смртноста од мозочен удар опаднала за 31,1%.
Кај одделни видови рак, смртноста од колоректален рак се намалила за 16,4%, а од рак на белите дробови за 13,4%, додека смртноста од рак на панкреасот се зголемила за 4,7%.
Предвремена смртност
Во 2023 година, околу 1,56 милиони жители на ЕУ починале пред 75-годишна возраст, што претставува 32,1% од сите смртни случаи.
Најголем број изгубени потенцијални години од живот се должат на рак, болести на циркулаторниот систем и надворешни причини за смрт. Заедно, овие три категории сочинуваат 63,5% од вкупните изгубени потенцијални години од живот.
Повеќе податоци за причините за смрт во Европската унија се достапни на: https://link.europa.eu/9j73bH.