Две години по влезот во власта, коалицијата ВЛЕН се обидува да ја претстави својата улога во Владата како пресврт во албанската политика во Северна Македонија. Опозицијата, пак, тврди дека тие две години донеле политичко слабеење, институционална деградација и отстапки пред ВМРО-ДПМНЕ.
На настан под мотото „Транспарентност и отчетност“, лидерите на ВЛЕН порачаа дека за 24 месеци биле реализирани проекти и реформи што, според нив, со години останувале само изборни ветувања.
Биљал Касами рече дека ВЛЕН ја прекинал „епохата на празни ветувања“ и дека промената веќе не може да се врати назад. Тој ги наведе законот за правична застапеност, легализацијата на Медресата, можноста правосудниот испит и други државни испити да се полагаат на албански јазик, како и инфраструктурните проекти како патот Скопје–Блаце и Коридорот 8.
„За 24 месеци реализиравме тоа што се ветуваше 24 години“, рече Касами.
Ижет Меџити оцени дека промената повеќе не е слоган, туку реалност. Тој посочи дека ВЛЕН вовел нова култура на владеење, во која институциите треба да му служат на граѓанинот, а не на партиските елити.
Вицепремиерот Беким Сали рече дека европската агенда добила практична димензија преку Планот за раст, реформската агенда, поевтини плаќања, приближување кон заедничкиот европски пазар и моделот „Roam Like at Home“.
ВЛЕН ги истакна и 306-те проекти во општини со мнозинско албанско население, инвестициите во кампусот на Универзитетот „Мајка Тереза“, плоштадот „Скендербег“, тетовската болница, како и мерките против игрите на среќа.
Но, наспроти владината прослава, опозициските албански партии ја оценија двегодишната работа на ВЛЕН како политички неуспех.
ДУИ обвини дека ВЛЕН не ги исполнил клучните ветувања: уставни измени, целосна јазична еднаквост, правична застапеност, Албанска банка, Министерство за дијаспора и инфраструктурни проекти. Според ДУИ, билансот на ВЛЕН не е листа на успеси, туку листа на неисполнети ветувања.
Лиджата shqiptare на Зијадин Села отиде чекор понатаму, оценувајќи дека за две години власта на ВМРО-ДПМНЕ, ЗНАМ и ВЛЕН ја спровела платформата „Македонија повторно твоја“, а истовремено ги ослабнала темелите на Охридскиот рамковен договор.
Партијата тврди дека се укинати или ослабени механизмите за етничка застапеност, дека албанскиот јазик е потиснат во институционалната пракса и дека ВЛЕН имал улога на „вазал“ во Владата.
Двегодишнината на ВЛЕН доаѓа во чувствителен политички момент. Владата се подготвува за реконструкција, а според неофицијални информации, ВЛЕН би можел да добие нови ресори, меѓу кои правда и култура, но да ги отстапи здравството и социјалната политика.
Тоа ја отвора главната дилема: дали ВЛЕН навистина ја зацврстува позицијата на Албанците во власта или само ја менува формата на нивното политичко претставување.
За владејачката коалиција, одговорот е јасен: резултатите се видливи и мерливи. За опозицијата, пак, токму тие две години покажуваат дека албанската политичка тежина е намалена.
Меѓу тие две спротивставени слики, граѓаните ќе треба да проценат дали „промената“ што ВЛЕН ја слави е реална реформа или само нова политичка реторика.