Дебатата за иднината на вештачката интелигенција повеќе не се води само меѓу оние што ја поддржуваат и оние што се плашат од неа. Во технолошката индустрија, академската заедница и американската политика се формираат повеќе табори – од оние што бараат максимално забрзување на развојот, до истражувачи кои предупредуваат дека создавањето суперинтелигентни системи може да донесе катастрофални последици.
Поделбите дополнително се продлабочија во септември, откако истражувачот Џејкоб Коксон јавно ја напушти „Антропик“, каде што работел по претходен ангажман во „ОпенАИ“, обвинувајќи ги водечките компании дека се натпреваруваат кон создавање самоусовршувачка суперинтелигенција и дека со тоа преземаат неприфатлив ризик.
Неговото заминување ја засили пошироката расправа за тоа колку брзо треба да се развива ВИ и кој треба да ја контролира.
Според анализата на американското Национално јавно радио (NPR), зад навидум едноставниот судир „за или против ВИ“ стојат најмалку шест различни школи на размислување.
„Акцелерационистите“: Развивајте ја ВИ што е можно побрзо
На едниот крај се таканаречените ефективни акцелерационисти, познати и како e/acc, кои сметаат дека забрзувањето на ВИ ќе донесе повеќе корист отколку штета.
Тие очекуваат технологијата да ја зголеми продуктивноста, да помогне во медицината, да го подобри животниот стандард и да преземе опасни или непожелни работни задачи.
Со нив се преклопува американската „технолошка десница“, која на прашањето му додава геополитичка димензија: САД не смеат со прекумерна регулација да ѝ дозволат на Кина да стекне предност.
Меѓу познатите претставници на оваа струја NPR ги наведува Дејвид Сакс, Марк Андрисен, Бен Хоровиц и претседателот и коосновач на „ОпенАИ“, Грег Брокман.
Извршниот директор на „Нвидиа“, Џенсен Хуанг, исто така се позиционира како влијателен противник на повиците за забавување на развојот и поддржува полесен регулаторен пристап.
Неочекуван сојуз: Бенон и Сандерс бараат сопирачки
Но противењето на неконтролираниот развој не доаѓа само од левицата или од научниците загрижени за безбедноста.
Поранешниот советник на Доналд Трамп, Стив Бенон, предупредува на губење работни места, моќта на технолошките корпорации, безбедноста на децата и можните последици за традиционалните општествени вредности.
Овој месец тој настапи заедно со независниот сенатор Берни Сандерс во повик за поголема државна контрола врз ВИ.
Но нивните решенија се разликуваат.
Сандерс побара итна пауза во развојот додека не се воспостават јасни безбедносни правила, трајна забрана за развој на вештачка суперинтелигенција и меѓународен договор со Кина за избегнување трка во ВИ.
Бенон се залага за забавување, национален регулатор и ограничување на пристапот на Кина до американската технологија за ВИ.
„Безбедносниот“ табор предупредува на егзистенцијален ризик
Уште подалеку одат истражувачите што ги ставаат во центарот потенцијалните катастрофални последици од создавањето системи поинтелигентни од луѓето.
Еден од најпознатите е Џефри Хинтон, пионер на длабокото учење и поранешен истражувач во „Гугл“.
Хинтон во последните години предупредува дека ризикот драматично би се зголемил доколку ВИ ја надмине човечката интелигенција и добие способност автономно да дејствува.
Во овој табор NPR го вбројува и поранешниот истражувач на „ОпенАИ“ Даниел Кокотајло, коавтор на трудот „AI 2027“, кој разгледува сценарио во кое суперинтелигентна ВИ би можела да доведе до човечко исчезнување.
Станува збор за сценарија и процени на ризик, а не за утврдени предвидувања дека таков исход ќе се случи.
Ефективните алтруисти: Како да се заштити долгорочната иднина
Блиску до нив се приврзаниците на ефективниот алтруизам.
Движењето првично беше насочено кон намалување на глобалната сиромаштија, но дел од неговите претставници подоцна го насочија вниманието кон долгорочните ризици за човештвото – од нуклеарна војна и пандемии до напредна ВИ.
Тие инвестираат во истражување на безбедноста и т.н. усогласување – развивање системи што ќе функционираат во согласност со човечките вредности и поставените безбедносни ограничувања.
Со оваа струја NPR го поврзува и извршниот директор на „Антропик“, Дарио Амодеи, кој се залага за построга регулација.
Етичарите: Опасностите не се во иднината – тие веќе постојат
Друг табор го оспорува фокусирањето врз можната иднина во која суперинтелигентна машина би го загрозила човештвото.
Истражувачите од областа на етиката на ВИ велат дека вниманието треба да биде насочено кон штетите што технологијата ги создава веќе денес.
Меѓу нив се дискриминацијата и пристрасноста во алгоритмите, надзорот, влијанието врз работниците, автономното оружје, потрошувачката на ресурси од дата-центрите и концентрацијата на моќ кај мал број технолошки компании.
Еден од најпознатите гласови на оваа струја е компјутерската научничка Тимнит Гебру, поранешна кораководителка на тимот за етичка ВИ во „Гугл“.
Нејзиниот пристап ја поставува дилемата поинаку: наместо само да се прашува што би можела да направи ВИ еден ден, треба да се испита што прават постојните системи сега и кој одговара за последиците.
Шестиот табор: ВИ е само уште една моќна технологија
Меѓу оптимистите и оние што предупредуваат на човечко исчезнување постои и трета перспектива – дека и двете страни ја преувеличуваат уникатноста на ВИ.
Застапниците на концептот „ВИ како нормална технологија“ ја споредуваат со претходни големи технолошки промени, како интернетот или електричната енергија.
Наместо општа дебата дали ВИ ќе го спаси или уништи човештвото, тие предлагаат конкретните примени да се регулираат според конкретните ризици што ги создаваат.
Меѓу најпознатите научници поврзани со ова гледиште е Феи-Феи Ли, компјутерска научничка и кодиректорка на Институтот за ВИ насочена кон човекот при Универзитетот Стенфорд.
Дебатата веќе станува политичка
Разликите повеќе не остануваат во лабораториите и технолошките компании.
Прашањата кој ќе ја контролира ВИ, дали развојот треба да се забави и колку далеку треба да оди државната регулација стануваат дел од американската политичка дебата.
Според NPR, технолошки инвеститори веќе организираат политичка поддршка за кандидати што се против построга регулација, додека на другата страна се создаваат необични сојузи меѓу политички фигури кои по повеќето други прашања имаат спротивставени позиции.
Така, една од најголемите поделби околу ВИ повеќе не е само технолошка. Таа е спор околу тоа кој ризик е поголем: да се развива ВИ пребрзо или да се забави технологија што може радикално да ги промени економијата, медицината и глобалната распределба на моќта.
Овој текст е подготвен во рамките на проектот „Зајакнување на етичката употреба на генеративни алатки за вештачка интелигенција и медиумското покривање на вештачката интелигенција преку образованието по новинарство во Северна Македонија“, финансиран од Меѓународната програма за развој на комуникациите (IPDC) на УНЕСКО. Изразените ставови и мислења се исклучиво на авторот/авторите и не мора да ги одразуваат ставовите на УНЕСКО како донатор. При изработка на овој текст се користени помошни ВИ-системи.