Албанија е на дното на новиот индекс за сигурност на електроснабдувањето, а Северна Македонија е веднаш зад неа. Податоците покажуваат колку европските електромрежи се изложени на растечката потрошувачка, екстремните временски услови и потребата од нови инвестиции.
Албанија има најмногу прекини во снабдувањето со електрична енергија меѓу анализираните земји во Европа и Евроазија, додека Северна Македонија е на второто место, покажува студија на производителот на кабли Wiringo.
Според индексот, Албанија има околу 40 прекини годишно, со вкупно околу 65 часа без електрична енергија по жител. Северна Македонија, пак, има просечно 13 прекини годишно и повеќе од шест часа без струја по жител.
Податоците ја ставаат Северна Македонија пред Грузија и Ерменија, каде годишното времетраење на прекините е проценето на околу шест до седум часа.
На спротивниот крај од индексот е Швајцарија, која според студијата има речиси непрекинато снабдување. Високо се рангирани и Германија, Франција, Велика Британија и Луксембург, со помалку од 20 минути прекин годишно по жител.
Студијата покажува дека проблемите не се ограничени само на земјите со послабо развиена инфраструктура. Италија е рангирана на 13-то место со речиси два прекини годишно, додека Норвешка, и покрај високиот континуитет на снабдувањето, се соочува со ризици од екстремни временски услови.
„Отпорноста на мрежата не е загарантирана ниту со географија, ниту со членство во ЕУ. Таа зависи од инвестиции и модернизација“, изјави Хомер Жао од Wiringo.
Според него, растот на потрошувачката може дополнително да ги влоши прекините во земјите со повисок ризик доколку електроенергетската инфраструктура не се модернизира.
Прашањето за сигурноста на европските електромрежи доби дополнително внимание по големиот прекин на Иберискиот Полуостров во април, кога без електрична енергија останаа големи делови од Шпанија и Португалија, а нарушувања беа регистрирани и во Франција. Прекинот предизвика сериозни проблеми во транспортот и другите јавни услуги.
Растечката побарувачка за електрична енергија, електрификацијата на економијата и ширењето на енергетски интензивни технологии, вклучително и вештачката интелигенција, дополнително го зголемуваат притисокот врз мрежите.
Меѓународната агенција за енергија проценува дека глобалните инвестиции во електромрежите ќе треба значително да се зголемат до 2030 година за да се одржи сигурноста на системите во услови на растечка потрошувачка и поголем удел на обновливите извори.
Експертите укажуваат дека покрај изградбата на нови капацитети, потребни се и попаметни мрежи, батериски системи, подобра прекугранична поврзаност и технологии што овозможуваат пофлексибилно управување со производството и потрошувачката.
За Северна Македонија, второто место во индексот го отвора прашањето за состојбата и модернизацијата на електродистрибутивната мрежа во период кога се очекува потрошувачката на електрична енергија дополнително да расте.
Овој текст е подготвен во рамките на проектот „Зајакнување на етичката употреба на генеративни алатки за вештачка интелигенција и медиумското покривање на вештачката интелигенција преку образованието по новинарство во Северна Македонија“, финансиран од Меѓународната програма за развој на комуникациите (IPDC) на УНЕСКО. Изразените ставови и мислења се исклучиво на авторот/авторите и не мора да ги одразуваат ставовите на УНЕСКО како донатор. При изработка на овој текст се користени помошни ВИ-системи.