Соединетите Американски Држави, Европската Унија и Велика Британија повикаа во средата на почитување на пресудата на Специјализираните совети на Косово, откако судот во Хаг ги прогласи поранешниот косовски претседател Хашим Тачи и тројца други поранешни високи претставници на ОВК за виновни за воени злосторства.
Судот го осуди Тачи на 25 години затвор, Јакуп Красниќи на 25, Кадри Весељи на 18 и Реџеп Сељими на 13 години. Во казните ќе им биде пресметано времето што досега го поминале во притвор.
Судскиот совет утврди кривична одговорност на четворицата за произволно притворање на 385 лица, сурово постапување кон 49, тортура врз 303 и убиства на 96 лица. Истовремено, тие беа ослободени од обвиненијата за злосторства против човештвото, бидејќи обвинителството, според судот, не докажало надвор од разумно сомнение дека постоел широко распространет или систематски напад насочен против цивилното население.
Пресудата е првостепена и обвинетите имаат право на жалба.
Вашингтон бара да се избегнат тензии
Американскиот Стејт департмент, според Радио Слободна Европа, соопшти дека САД ја почитуваат пресудата и ја поддржуваат правдата за жртвите и нивните семејства.
Вашингтон повика да се почитува одлуката на судот, да се избегнува реторика што би можела да ги зголеми тензиите и политичките актери да продолжат да работат кон мирна и демократска иднина.
Еврокомесарката за проширување Марта Кос, исто така, порача дека одлуките на независниот суд треба да се почитуваат, потсетувајќи дека осудените имаат право на жалба.
Таа ги повика политичките актери во регионот да придонесат кон помирување и надминување на поделбите од минатото.
Лондон: Ова не е пресуда за Косово
Особено директна порака испрати Велика Британија, еден од најсилните западни поддржувачи на Косово.
Британскиот министер за Европа, лорд Стјуарт Вуд, оцени дека пресудата претставува значаен момент, но нагласи дека таа не се однесува на државноста, суверенитетот или правото на Косово да ја определува сопствената иднина.
Лондон нагласи дека судските наоди се однесуваат на поединци и не треба да се користат за поттикнување меѓуетнички или регионални тензии. Британија истовремено ја повтори поддршката за независноста, суверенитетот и територијалниот интегритет на Косово.
Тоа разграничување е политички важно бидејќи четворицата осудени имаа централни позиции во ОВК и подоцна во политичкиот живот на Косово, а Тачи беше премиер и претседател на земјата.
Специјализираното обвинителство, исто така, нагласи дека предметот се однесува на индивидуална кривична одговорност и дека неговата цел не е да утврдува или оспорува историски наративи за војната во Косово.
Судот утврди и лична улога на Тачи
Во образложението на пресудата, судиите утврдија дека четворицата значително придонеле кон заедничка цел за таргетирање лица кои биле сметани за противници на политичките и воените цели на ОВК.
Меѓу нив, според судот, имало косовски Албанци поврзани со други политички или воени структури, лица осомничени за соработка со тогашните југословенски и српски власти, како и припадници на малцинствата, меѓу кои Срби и Роми.
За Тачи, судот утврди и лично учество во одредени кривични дела, меѓу кои апсење, произволно притворање и испрашување на 13 парламентарци, како и апсењето, притворањето, трансферот и убиството на Бехајдин Алаќи.
Процесот започна во април 2023 година, а доказната постапка беше затворена во декември 2025 година.
По изрекувањето на пресудата беа пријавени протести и инциденти во Косово и во Хаг, што дополнително ја објаснува координираната порака од западните партнери за смиреност и почитување на судската постапка.