Премиерот Христијан Мицкоски во Њујорк одржа официјална средба со заменик-државниот секретар на САД Кристофер Ландау и високи претставници на Стејт департментот, додека Владата ја заокружува американската посета со најави за соработка во критичните минерали, енергетиката и дата-центрите.
На американска страна на средбата присуствувале и Брендан Харнахан, помошник-државен секретар за Европа, и Даниел Лотон, заменик-помошник државен секретар за Европа, во чиј ресор се и балканските земји, објави МИА.
Средбата доаѓа еден ден откако Мицкоски разговараше со американскиот државен секретар Марко Рубио, контакт околу чиј формален карактер се отвори политички спор во Македонија.
За разлика од тој контакт, денешниот состанок со Ландау беше објавен како официјална средба со делегација на Стејт департментот.
Мицкоски: Отворен и суштински разговор
Мицкоски рече дека на средбата се разговарало за стратешкото партнерство меѓу Македонија и САД, продлабочувањето на политичката и економската соработка и прашања од заеднички интерес.
„Во време на сериозни геополитички предизвици и промени во меѓународните односи, за нас е од исклучително значење да има силни, стабилни и принципиелни односи со своите стратешки партнери“, рече премиерот.
Посетата на САД Владата ја претставува како дел од поширока стратегија за привлекување американски капитал и за позиционирање на земјата во новите енергетски и технолошки синџири.
Од досега објавените информации се издвојуваат три области: антимонот, енергетиката и дата-центрите.
Пет милиони долари за антимонот
Најконкретната финансиска најава од посетата е грант од пет милиони долари поврзан со развојот на проектот за антимон кај Крстов Дол, во близина на селото Луке кај Крива Паланка.
Мицкоски го претставува антимонот како стратешки ресурс кој може да ја зголеми геополитичката и економската важност на Македонија.
Плановите предвидуваат суровината да се извезува во САД, каде што би се преработувала.
Премиерот изнесе и процена дека резервите во Македонија би можеле да бидат исклучително големи. Таквото тврдење, сепак, бара потврда преку официјални геолошки процени и податоци за економски докажани резерви.
Проектот веќе предизвикува реакции поради можните последици врз животната средина и здравјето, а опозицијата бара поголема транспарентност и вклучување на локалното население.
САД заинтересирани за македонската енергетика
Вториот голем пакет се однесува на енергетиката.
Според Мицкоски, во разговорите со американската Развојна финансиска корпорација биле разгледувани можности за финансирање на хидроенергетските проекти „Чебрен“ и „Галиште“, како и други инфраструктурни инвестиции.
Владата големо значење му придава и на гасното поврзување со Грција.
Идејата е Македонија преку интерконекторите и пристапот до течен природен гас од Александруполис да стане дел од коридорот за снабдување на земјите подалеку кон централна Европа.
Доколку таквата инфраструктура биде изградена и комерцијално искористена, земјата би можела од краен потрошувач да добие и транзитна улога во регионалниот енергетски систем.
Следната голема најава – дата-центри
Третиот столб се дата-центрите и високата технологија.
Мицкоски вели дека се водат разговори со повеќе американски компании за инвестиции во дата-центри, меѓу кои ја спомена и Rumble, компанијата предводена од Крис Павловски.
Владата ги гледа ваквите инвестиции како дел од стратегијата за привлекување капитал со поголема додадена вредност.
Засега, сепак, јавно не се објавени конечна вредност на инвестиција, локација, капацитет, рок за изградба или потпишан договор за конкретен дата-центар.
Тоа е важна разлика меѓу политичка најава и договорена инвестиција.
Што е договорено, а што останува најава?
Посетата на Мицкоски произведе повеќе политички контакти и инвестициски најави, но тие се во различни фази.
Најконкретен финансиски резултат што досега е јавно соопштен е грантот од пет милиони долари поврзан со проектот за антимон.
Разговорите за „Чебрен“, „Галиште“, гасната инфраструктура и дата-центрите засега претставуваат потенцијални инвестиции и проекти за кои треба дополнително да се утврдат финансирањето, роковите и договорните обврски.
Токму на оваа разлика се концентрира и политичкиот судир во Скопје.
СДСМ тврди дека Владата ги преувеличува резултатите од посетата и бара повеќе информации за трошоците, делегацијата и договорените инвестиции.
Владата, пак, посетата ја претставува како отворање нова фаза во стратешките односи со Вашингтон.