Германија и Унгарија договорија продлабочување на воената соработка во логистиката, обуката и одбранбената индустрија, означувајќи политички рестарт на односите пет месеци по изборниот пораз на Виктор Орбан и доаѓањето на власт на проевропската влада на Петер Маѓар.
Германскиот министер за одбрана Борис Писториус во петокот во Будимпешта се сретна со неговиот унгарски колега Ромулус Русин-Сенди, при што двајцата најавија обновување и проширување на военото партнерство.
„Берлин и Будимпешта повторно политички се зближуваат“, рече Писториус.
Тој средбата ја опиша како „рестарт“ на односите меѓу двете земји, оценувајќи дека тоа е позитивно и за НАТО и за Европската Унија.
„Повторно ќе бидеме сојузници“
Унгарскиот министер употреби уште подиректна формулација.
„Повторно ќе бидеме сојузници“, рече Русин-Сенди.
Тој најави продолжување на заедничките програми за развој на вооружените сили и соработка и во вселенската индустрија.
„Ќе постапуваме онака како што се очекува од нас и како што ние очекуваме од нашите сојузници“, рече тој.
Изјавите означуваат политичка промена по повеќегодишните тензии меѓу Будимпешта и голем дел од нејзините партнери во ЕУ и НАТО за време на владеењето на Орбан.
Што се менува по Орбан?
Орбан ја загуби власта на парламентарните избори во април по 16 години на чело на Унгарија.
Неговата партија Фидес беше поразена од централнодесничарската ТИСА на Петер Маѓар, кој во мај ја презеде премиерската функција.
Маѓар вети подобрување на односите со ЕУ и поцврсто позиционирање на Унгарија во западните сојузи.
За време на Орбан, Унгарија остана членка на НАТО и ЕУ, но честопати влегуваше во судир со партнерите околу Русија, Украина и европската политика.
Орбан одржуваше блиски односи со рускиот претседател Владимир Путин и се противеше на дел од европските иницијативи за помош на Украина.
Новата влада најавува поинаков курс.
Посетата на Писториус е еден од првите конкретни сигнали дека таа промена почнува да се претвора во нови односи со големите европски партнери.
Тенкови, хаубици и Lynx
Воената врска меѓу Германија и Унгарија, сепак, не започнува со смената на Орбан.
Двете земји имаа значителна соработка во одбранбената индустрија и за време на неговото владеење.
Во 2018 година Унгарија нарача 44 германски тенкови Leopard 2 и 24 самоодни хаубици Panzerhaubitze 2000.
Две години подоцна Rheinmetall доби договор вреден повеќе од две милијарди евра за борбените возила на пешадијата Lynx KF41.
Германската индустрија потоа почна и физички да се вградува во унгарскиот одбранбен сектор.
Во 2024 година Rheinmetall отвори фабрика во Залаегерсег во западна Унгарија, каде што се произведуваат Lynx.
Истата година беше отворен и погон за муниција во Варпалота.
Rheinmetall влезе и во унгарската групација 4iG, стекнувајќи удел од 25 проценти.
Парадоксот од времето на Орбан
Токму тоа е парадоксот во сегашниот германско-унгарски „рестарт“.
Политичките односи меѓу Берлин и Будимпешта беа затегнати за време на Орбан, но германската одбранбена индустрија истовремено стана важен партнер во модернизацијата на унгарската армија.
Новата влада на Маѓар сега наследува веќе развиена индустриска и воена инфраструктура.
Разликата е што Берлин повеќе не ја гледа соработката само како бизнис меѓу одбранбените индустрии, туку и како дел од поширокото политичко приближување.
Новата влада ги проверува старите договори
Сепак, не сите договори од периодот на Орбан автоматски ќе продолжат без проверка.
Русин-Сенди потврди дека во Унгарија се спроведува широка истрага на договорите и набавките во одбраната поради можни корупциски неправилности.
Тој не сакаше да ги коментира деталите додека траат проверките.
Орбан беше критикуван од противниците дека дел од некогаш државните компании од одбранбениот сектор биле префрлени под контрола на бизнисмени и структури блиски до неговата власт.
Тоа сега остава две паралелни задачи пред владата на Маѓар: да ја продолжи модернизацијата на армијата и соработката со Германија, но истовремено да ги провери договорите наследени од претходната власт.
Германија добива повторно попредвидлив партнер
За Берлин промената има пошироко значење од продажбата на оружје.
Германија ја засилува сопствената армија и воената индустрија како дел од поширокото европско вооружување и зајакнувањето на источниот дел на НАТО.
Во таква стратегија, Унгарија е важна поради својата географска положба во Централна Европа, воената инфраструктура и веќе воспоставените врски со германската одбранбена индустрија.
Писториус затоа ги наведе воената логистика, индустриската соработка и обуката како области во кои двете земји сакаат подлабоко партнерство.
Но најсилната порака од Будимпешта беше политичка.
По години во кои Унгарија често се издвојуваше од европскиот консензус за Русија и Украина, новата влада се обидува да ја претстави земјата како попредвидлив партнер во НАТО и ЕУ.
А Германија е меѓу првите големи европски сили што јавно го претставуваат тој пресврт како нов почеток.