Светските цени на храната во септември пораснаа трет месец по ред и го достигнаа највисокото ниво од ноември 2022 година, при што најсилно поскапеа пченицата и шеќерот, покажуваат податоците на Организацијата за храна и земјоделство на ОН – ФАО.
Индексот на цените на храната на ФАО во септември изнесувал 136 поени, што е за 1,5% повеќе од август и за 5,8% повеќе од истиот период минатата година.
Растот доаѓа во услови на нарушен транспорт, поскапа енергија и неповолни временски услови во дел од најголемите земјоделски производители.
Пченицата поскапе 6,3%
Светските цени на пченицата во септември се зголемиле за 6,3%.
ФАО како главни причини ги наведува логистичките ограничувања во регионот на Црното Море и сувото време во делови од Северна Америка пред сеидбата.
Пченката поскапела за 5,6%, поради загриженоста околу приносите во САД, намалената достапност за извоз од Бразил и нарушувањата на трговските текови во Црното Море.
Оризот поскапел за 1,4%.
Главниот економист на ФАО Максимо Тореро предупреди дека комбинацијата од транспортни прекини, климатски шокови и притисок врз енергијата може дополнително да се прелее врз малопродажните цени.
„Ако овие притисоци продолжат, тие наскоро можат да се пренесат врз цените на храната за широка потрошувачка, особено во земјите зависни од увоз на храна и енергија“, рече Тореро.
Шеќерот скокна за 6,1%
Уште посилен месечен раст е регистриран кај шеќерот.
Индексот на цените на шеќерот на ФАО пораснал за 6,1% во однос на август.
Причините се очекуваното пониско производство во Тајланд, загриженоста за родот во Индија поради послабите врнежи, временските нарушувања во Бразил и намалените површини под шеќерна репка во Европската Унија.
Растителните масла поскапеле за 0,9%, пред сè поради повисоките цени на палминото масло.
Месото и млечните производи поевтини
Не поскапеле сите категории.
Индексот на цените на месото се намалил за 1,1%, главно поради поголемата понуда на свинско и пилешко месо.
Истовремено, извозните цени на бразилското говедско месо пораснале поради зголемената побарувачка од САД.
Цените на млечните производи се намалиле за 0,1%, при што падот на цената на сирењето делумно бил неутрализиран од поскапувањето на млекото во прав.
Пониско производство и помала трговија со житарици
ФАО прогнозира глобалното производство на житарици во 2026 година да изнесува околу 2,979 милијарди тони.
Тоа е за 2,1% помалку од рекордното производство минатата година, но сепак би било второ највисоко ниво досега.
Организацијата очекува и намалување на светската трговија со житарици во сезоната 2026/27, поради послабите изгледи за извоз на пченица и пченка и ограничувањата во поморскиот транспорт.
Дали ќе поскапи храната во Македонија?
Растот на светските берзански цени не значи автоматски и веднаш повисоки цени во македонските продавници.
Конечната цена зависи и од домашните резерви, договорите на увозниците, цената на енергијата и транспортот, курсот на валутите, маржите и домашното производство.
Но доколку глобалниот раст на пченицата, шеќерот и енергијата продолжи подолг период, притисокот врз трошоците на мелничарите, пекарите и прехранбената индустрија би можел да се зголеми.
Особено чувствителни се економиите што зависат од увоз на храна и енергенси.
Затоа следниот сигнал нема да биде само движењето на берзанските цени, туку дали домашните производители и трговци ќе почнат да пријавуваат повисоки набавни трошоци.