Седумте најразвиени економии договорија координирано ослободување до 100 милиони барели нафта и дизел во следните четири месеци, откако Доналд Трамп се закани дека САД може да го запрат извозот на дизел. Првите поголеми количества дизел треба да стигнат на пазарот во рок од 20 дена, во обид да се намалат цените на горивата.
Земјите од Г7 се договорија да ослободат 100 милиони барели сурова нафта и нафтени деривати од стратешките резерви, со посебен акцент на дизелот, во најнов обид да го стабилизираат глобалниот енергетски пазар и да го ублажат растот на цените.
Одлуката следува по притисокот од американскиот претседател Доналд Трамп врз европските сојузници да пуштат поголеми количества дизел од резервите. Трамп претходно се закани со ограничување на американскиот извоз на дизел доколку Европа не преземе таков чекор.
По договорот, Трамп изјави дека забрана на американскиот извоз повеќе нема да има.
„Она што го направи Европа е одлична работа“, рече Трамп, оценувајќи дека и Европа и САД ќе придонесат за стабилизирање на пазарот.
Дизел на пазарот во првите 20 дена
Договорот беше постигнат на видеоконференција на лидерите на Г7, свикана од францускиот претседател Емануел Макрон.
Ослободувањето на резервите треба да започне веднаш и да трае четири месеци, под координација на Меѓународната агенција за енергија.
Значителен дел од дизелот треба да биде пуштен на пазарот уште во првите 20 дена. Г7 најави дека во следните денови ќе разговара и за дополнителни количества доколку пазарот не се стабилизира.
Сè уште не е објавено колкав дел од вкупните 100 милиони барели ќе биде дизел, колкав сурова нафта и колку ќе обезбеди секоја држава.
Трамп се откажа од заканата
Клучен дел од компромисот е обврската земјите од Г7 да не воведуваат забрани или ограничувања за меѓусебниот извоз на енергија и енергетски производи.
Со тоа се отстранува, барем засега, ризикот САД да го ограничат извозот на дизел.
Вашингтон е еден од најголемите снабдувачи на светскиот пазар, па евентуална забрана можеше дополнително да ги зголеми цените во Европа.
Американската администрација го засили притисокот врз европските земји во услови на растечки цени на горивата и зголемено незадоволство кај американските потрошувачи пред конгресните избори во ноември.
Трамп во петокот рече дека забраната за извоз „никогаш навистина не била на маса“.
Дизелот стана најслабата точка
Глобалниот проблем во моментов не е само достапноста на сурова нафта, туку снабдувањето со преработени горива, особено дизел.
Меѓународната агенција за енергија оцени дека извозот на сурова нафта од Блискиот Исток значително закрепнал, но снабдувањето со нафтени деривати останува сериозно ограничено. Дополнителен притисок создаваат украинските напади врз руските рафинерии.
Дизелот е особено чувствителен бидејќи масовно се користи во товарниот транспорт и земјоделството.
Неговиот раст затоа не останува само на бензинските пумпи – повисоките транспортни и земјоделски трошоци можат да се пренесат врз цените на храната и другите производи.
Криза околу Ормутскиот Теснец
Г7 ја поврза сегашната нестабилност на енергетскиот пазар и со кризата на Блискиот Исток.
Лидерите се обврзаа да продолжат со координирани активности за целосно обновување на слободната пловидба низ Ормутскиот Теснец, една од најважните точки за светската трговија со енергенси.
Г7 истовремено најави дека ќе ги координира термините за одржување на рафинериите за да спречи истовремено затворање на повеќе капацитети.
Земјите со можност за тоа ќе бидат охрабрени привремено да го зголемат производството во рафинериите, особено на дизел.
Веќе се ослободени 325 милиони барели
Новите 100 милиони барели не се првата интервенција во резервите годинава.
Меѓународната агенција за енергија соопшти дека од 400 милиони барели договорени во март досега на пазарот се ослободени околу 325 милиони, односно повеќе од 80 отсто.
Новата интервенција покажува дека притисокот врз пазарот сè уште не е надминат.
По најавата за резервите, цената на нафтата првично падна, а директорот на Меѓународната агенција за енергија Фатих Бирол рече дека пазарот веќе реагира на одлуката.
Сепак, геополитичките ризици продолжуваат да предизвикуваат големи дневни осцилации.
За потрошувачите клучното прашање сега е дали дополнителната понуда ќе биде доволна падот на берзанските цени да се пренесе и на бензинските пумпи.