Цените на становите во Европската Унија продолжија да растат и во вториот квартал од 2026 година, продолжувајќи го долгорочниот тренд што го направи домувањето едно од најголемите финансиски оптоварувања за европските домаќинства, покажуваат најновите податоци на Евростат.
Во периодот април-јуни, цените на становите во ЕУ биле за 4,7 отсто повисоки отколку во истиот квартал од 2025 година. Кириите во истиот период пораснале за 3 отсто.
Само во споредба со првите три месеци од 2026 година, становите поскапеле за 1,2 отсто, а кириите за 0,7 отсто.
Според Евростат, во споредба со просекот за цела 2025 година, до вториот квартал од 2026 година цените на становите во ЕУ се зголемиле за 4,1 отсто, а кириите за 2,6 отсто.
Бугарија на врвот по растот на цените
Разликите меѓу земјите се значителни.
Меѓу членките за кои Евростат располага со податоци, најголем раст на цените на становите во вториот квартал од 2026 година во однос на просекот од 2025 година е регистриран во:
- Бугарија – 14,3 отсто
- Португалија – 14,2 отсто
- Литванија – 12,8 отсто
Финска, со пад од 1,5 отсто, и Франција, со намалување од 1,4 отсто, биле единствените земји во кои становите поевтиниле според оваа споредба.
Во 18 земји на ЕУ за кои биле достапни податоци, цените на недвижностите растеле побрзо од кириите.
Кириите во Романија скокнале за 41 отсто
Уште поголеми разлики се забележуваат кај кириите.
Тие се зголемиле во сите земји членки.
Романија забележала убедливо најголем раст – 41,2 отсто во однос на просекот од 2025 година.
Следуваат Хрватска со раст од 22,1 отсто и Словенија со 10,2 отсто.
Најмал раст имало во Естонија и Финска, по 0,1 отсто, додека во Луксембург кириите пораснале за 1,2 отсто.
Становите поскапеле 53 отсто од 2010 година
Новите квартални бројки се надоврзуваат на многу подолг тренд на поскапување на европските недвижности.
Податоците од публикацијата „Домување во Европа 2025“ на Евростат покажуваат дека цените на становите во ЕУ пораснале за 53 отсто меѓу 2010 и 2024 година.
Кириите во истиот период се зголемиле за 25 отсто, додека вкупната инфлација изнесувала 39 отсто.
Најдраматичен раст на цените на недвижностите во тој период имало во Унгарија – 231 отсто, Естонија – 228 отсто и Литванија – 179 отсто.
Тоа значи дека во дел од Европа недвижностите поскапувале многу побрзо од општото ниво на цените.
И изградбата станува многу поскапа
Еден од факторите што го притиска пазарот е растот на трошоците за изградба.
Производните цени во градежништвото во ЕУ пораснале за 56 отсто меѓу 2010 и 2024 година.
Бугарија, која сега е и меѓу лидерите по поскапувањето на становите, забележала раст на градежните цени од 145 отсто во тој период.
Во Унгарија растот достигнал 172 отсто, а во Романија 137 отсто.
Истовремено, бројот на дозволени нови станови во ЕУ се намалил од речиси два милиони во 2021 година на околу 1,5 милиони во 2023 и 2024 година.
Речиси петтина од приходите одат за домување
Последиците се чувствуваат директно во семејните буџети.
Во 2024 година европските домаќинства во просек трошеле 19 отсто од расположливиот приход за домување.
Но кај луѓето изложени на ризик од сиромаштија, трошоците за домување земале во просек 37 отсто од расположливиот приход.
Речиси 10 отсто од жителите на градовите во ЕУ живееле во домаќинства во кои трошоците за домување надминувале 40 отсто од расположливиот приход.
Дополнително, 9 отсто од населението живеело во домаќинства што доцнеле со отплата на станбен кредит, кирија или сметки за комунални услуги.
Европа на сопственици, но со големи разлики
Околу 68 отсто од населението на ЕУ живеело во сопствен дом во 2024 година, додека 32 отсто живееле под кирија.
Романија има една од највисоките стапки на сопствеништво – 94 отсто, пред Словачка со 93, Унгарија со 92 и Хрватска со 91 отсто.
Германија е исклучок. Таму 53 отсто од населението живеело под кирија, што ја прави единствената членка во која закупците се побројни од сопствениците.
Но сопственоста не значи дека проблемот со домувањето е решен. Околу 17 отсто од населението на ЕУ во 2024 година живеело во пренатрупани домови.
Во Романија стапката достигнувала 41 отсто, во Латвија 39, а во Бугарија 34 отсто.
Станот станува едно од главните економски прашања во Европа
Најновите бројки покажуваат дека притисокот не доаѓа само од цената за купување недвижност.
Истовремено растат кириите и трошоците за изградба, додека во дел од Европа понудата на нови станови останува ограничена.
Резултатот е пазар на кој младите и домаќинствата со пониски приходи се соочуваат со сè поголема пречка за пристап до сопствен дом.
А податоците за вториот квартал од 2026 година покажуваат дека, барем засега, европскиот бран на поскапување на домувањето не запира.