Претседателот на Собранието на Северна Македонија, Африм Гаши, и потпретседателот на Демократската унија за интеграција (ДУИ), Бујар Османи, одржаа клучни обраќања на Форумот за безбедност во Вашингтон, истакнувајќи ја улогата на НАТО како гарант на мирот, значењето на единството и стратешките предизвици на Западен Балкан во глобален контекст.
Гаши, обраќајќи се пред светски лидери и претставници на американскиот Конгрес, го потврди ангажманот на Северна Македонија како одговорен НАТО сојузник и доверлив партнер на Соединетите Држави, нагласувајќи ја посветеноста кон демократските вредности и регионалната стабилност.
„Нашата посветеност на НАТО се заснова на уверувањето дека ниедна земја не може сама да се обезбеди. Нашиот придонес преку дисциплина, исполнување на обврските и јакнење на институциите, инвестиции во одбрана и заедничка интероперабилност се клучни елементи за колективната издржливост,“ рече Гаши, цитирајќи го поранешниот американски претседател Џон Ф. Кенеди: „Ветуваме верност на верните пријатели. Затоа што обединети, малку нешта не можеме да постигнеме; разделени, малку можеме.“ Тој се повика и на поранешниот претседател Џорџ В. Буш за обнова на единството преку сеќавање на заедничките вредности.
Гаши заврши со подвлекување на изборот на Северна Македонија за одговорност пред двоумење и единство пред поделба, како ветување кон заедничките вредности, колективната безбедност и силен трансатлантски сојуз.
Од своја страна, Османи, поранешен министер за надворешни работи на Северна Македонија (2020–2024) и поранешен претседател на ОБСЕ во 2023 година, предупреди дека Западен Балкан станува дел од глобалната стратешка конкуренција и побара регионот да се третира како стратегиска инвестициска зона во евроатлантскиот поредок, наместо како област за управување со нестабилност.
Во говорот на Капитол Хил, Османи ги поврза личните и институционалните искуства на земјата за време на руската агресија врз Украина во 2022 година со актуелните предизвици на Балканот. „Кога започна агресијата на Русија врз Украина, јас служев како министер за надворешни работи и како претседател на ОБСЕ. Тоа беше истовремено периодот кога нашата земја се приклучи на НАТО и започна Стратешки дијалог со Соединетите Држави,“ рече тој.
Османи нагласи дека безбедноста повеќе не се мери само со воени расходи, туку вклучува инфраструктурни, политички и регионални врски. Тој посочи разлики во европските реакции на притисокот: интегрираните земји подобро се одржуваа, додека фрагментацијата дозволува надворешно влијание. Во овој контекст, тој го спомена Коридор 8, кој ја поврзува Бугарија, Северна Македонија, Албанија и Италија долж јужниот крак на НАТО, како проект на безбедност, а не само инфраструктура.
Тој исто така предупреди дека клучните договори за стабилност на Балканот – како Дејтонскиот договор за Босна и Херцеговина и Рамковниот договор од Охрид за Северна Македонија – повторно се под притисок, не со воени средства, туку преку институционални предизвици и политички наративи.
Османи идентификуваше три главни точки за регионалната безбедност: прво, Западен Балкан е интегрален дел од глобалната стратешка конкуренција; второ, регионалната соработка ја зајакнува колективната одбрана; и трето, инфраструктурата стана клучен дел од превенцијата, вклучувајќи транспортни коридори, енергетски врски и дигитални мрежи.
Тој заврши со нагласување дека третманот на регионот само како зона за управување со нестабилност ќе доведе до доцни реакции, додека претворањето во стратегиска инвестициска зона може цврсто да го поврзе со евроатлантскиот поредок. „Ова е лекцијата од нашето искуство,“ рече Османи.
Нивните говори се одржаа во време кога тензиите на Западен Балкан остануваат високи, со постојани предизвици за напредок во европската и атлантската интеграција и загриженост за надворешни влијанија, вклучувајќи ја и Русија. Посетата на Османи во Вашингтон вклучува средби со американски законодавци, експерти и претставници на мисловни центри специјализирани за прашања на Балканот, додека трансатлантските форуми за безбедност ги прегледуваат приоритетите за зајакнување на јужниот крак на НАТО.