Специјализираните совети на Косово во Хаг денеска треба да ја изречат првостепената пресуда за поранешниот косовски претседател Хашим Тачи и поранешните раководители на ОВК Кадри Весели, Реџеп Селими и Јакуп Красниќи, во процес кој трае повеќе од три години и предизвикува огромно внимание во Косово.
Судската седница е закажана за 10 часот по средноевропско време. Според судот, јавното емитување ќе биде со десетминутно задоцнување и ќе биде достапно на албански, англиски и српски јазик.
Во Хаг од раните утрински часови се собраа поддржувачи на четворицата обвинети, а зголемени се и безбедносните мерки околу судот. Во Приштина, исто така, граѓани се собираат за организирано следење на пресудата.
За што се обвинети?
Тачи, Весели, Селими и Красниќи се изјаснија за невини по сите точки од обвинението.
Секој од нив е обвинет за шест точки за злосторства против човештвото – прогон, затворање, други нехумани дела, тортура, убиство и присилно исчезнување – како и за четири точки за воени злосторства: незаконско и произволно апсење и притворање, сурово постапување, тортура и убиство.
Според обвинението, делата биле извршени од најмалку март 1998 до септември 1999 година на повеќе локации во Косово, како и во Кукс и Цахан во северна Албанија. Обвинителството тврди дека жртвите биле цивили и лица кои не учествувале во борбите, вклучително и луѓе осомничени дека биле противници на ОВК.
Одбраната ги отфрла овие тврдења и бара ослободителна пресуда.
Пет години притвор, повеќе од три години судење
Четворицата беа префрлени во притворниот центар во Хаг во ноември 2020 година, а судењето започна на 3 април 2023 година.
Во текот на процесот во судница сведочеа 134 сведоци – 125 повикани од обвинителството, двајца од застапникот на жртвите и седум од одбраната. Во постапката учествуваат 156 жртви. Доказната постапка беше затворена во декември 2025 година, а завршните зборови беа одржани во февруари годинава.
Пресудата ја носи судски совет со кој претседава судијата Чарлс Смит Трети, а членови се Кристоф Барт и Генел Метро. Фергал Гејнор е резервен судија.
Приштина и Хаг во исчекување
Пред објавувањето на пресудата, членови на семејствата и политички претставници од Косово пристигнаа во Хаг, додека поддржувачите на обвинетите изразуваат очекување дека четворицата ќе бидат ослободени.
Таквите очекувања, сепак, се политички и лични ставови и не го предвидуваат исходот на судската постапка.
Специјализираните совети се формирани врз основа на меѓународен договор, уставен амандман и закон усвоен од Собранието на Косово. Судот има меѓународни судии и персонал, седиштето му е во Хаг, а мандатот опфаќа определени злосторства извршени во периодот од 1 јануари 1998 до 31 декември 2000 година.
Денешната одлука е првостепена и не мора да значи крај на правната постапка.