Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен треба да го посети Западен Балкан во следните две до три недели, изјави во понеделникот евроамбасадорот Михалис Рокас, изразувајќи надеж дека посетата ќе помогне во деблокирањето на европската интеграција на Северна Македонија.
Рокас рече дека во последните месеци интензивно се работи на создавање услови за напредок и дека претстојната посета би можела да биде „уште еден одлучувачки чекор“ кон отворањето на следната фаза од пристапниот процес.
Неговата изјава доаѓа во момент кога Северна Македонија веќе четири години е формално во пристапен процес, но сè уште нема отворено кластери поради обврската од европскиот преговарачки пакет од 2022 година да ја внесе бугарската заедница во Уставот.
Земјата има кандидатски статус од 2005 година, а првата меѓувладина конференција со ЕУ ја одржа во јули 2022 година. Следниот чекор е условен со уставните измени.
Рокас не открива дали се разгледува „одложено дејство“
На прашањето дали едно од можните решенија е уставните измени да бидат усвоени сега, но да стапат во сила подоцна, Рокас не даде конкретен одговор.
„Не можам да споделам информации во врска со тоа“, рече евроамбасадорот, додавајќи дека се работи интензивно на создавање услови за почеток на следната фаза од преговорите.
Неговата воздржаност дополнително ги засилува шпекулациите дека зад затворени врати се разгледуваат различни модели за политички компромис.
Рокас и во јули изјави дека „зад радарот на јавноста“ се работи на решение за деблокада на интегративниот процес.
Владата бара гаранции од Бугарија
Премиерот Христијан Мицкоски исто така порача дека фокусот треба да биде ставен на деблокирањето на преговорите и нивно брзо завршување.
Но неговата влада останува на ставот дека нема да ги поддржи бараните уставни измени без гаранции дека по нивното усвојување Бугарија нема да поставува нови билатерални услови.
Тоа е клучната политичка точка во спорот меѓу Скопје и Брисел: ЕУ бара исполнување на веќе преземената обврска, додека Владата инсистира на дополнителна политичка сигурност дека следните фази од процесот нема повторно да бидат блокирани од билатерални прашања.
Посетата може да биде повеќе од протокол
Фон дер Лајен и претходно ги користеше посетите на Западен Балкан за испраќање политички пораки за проширувањето и за поврзување на реформите со европската финансиска поддршка.
Затоа нејзината претстојна турнеја ќе се следи не само како протоколарна посета, туку и како можен тест дали Брисел и Скопје се приближиле до формула што може да го придвижи процесот.
Доколку посетата донесе конкретен политички предлог, тоа би можело повторно да го отвори прашањето дали во Собранието постои мнозинство за уставни измени и под кои услови владејачките партии би биле подготвени да ги поддржат.