Компании со деловни врски што водат до луѓе поврзувани со семејството на поранешниот премиер Зоран Заев и до компанија на роднина на актуелниот премиер Христијан Мицкоски се појавуваат во сопственичката структура на фирма што поседува атрактивно земјиште на Водно, во опфатот на спорниот урбанистички план „Барутана“.
Документите и истражувањата објавени од БИРН и „Слободен печат“ покажуваат сложена мрежа на компании што купувале земјиште во овој дел од Водно, додека официјалната планска документација потврдува дека постапката за новиот Детален урбанистички план била иницирана од приватна компанија која и самата поседува земјиште во опфатот.
Нема јавно презентирани докази дека Мицкоски или Заев лично поседуваат парцели на „Барутана“ или дека учествувале во купувањето.
Но сопственичките и деловните врски отвораат прашања за тоа кој може економски да добие од урбанистичката трансформација на една од најчувствителните локации на Водно.
Бугарски фирми зад парцела од 1.131 квадратен метар
Една од парцелите на локалитетот Шербетница, со површина од 1.131 квадратен метар, е во сопственост на струмичката градежна компанија „Интернешенл груп“, објави „Слободен печат“.
Нејзини сопственици се две компании регистрирани во Бугарија – „Грал ЕООД“ и „Зунче ООД“.
Според податоците што ги објави весникот, сопственик и управител на „Грал“ е Влатко Јовановски.
„Слободен печат“ наведува дека лице со исто име и презиме има профил на LinkedIn на кој е наведено како вработено во транспортната компанија „Дано-транс“ на Јорданчо Јанев.
Јанев е баџанак на премиерот Христијан Мицкоски – нивните сопруги се сестри.
Самото совпаѓање на името, сепак, не е доволно за независно да се утврди дека сопственикот на бугарската компанија и вработениот во „Дано-транс“ се истото лице. За тоа би била потребна дополнителна идентификација преку официјални регистри или директна потврда од компаниите.
Втората врска води кон Струмица
Другиот сопственик на „Интернешенл груп“, бугарската „Зунче ООД“, според објавените регистарски податоци е во сопственост на Горан Крстев и неговиот татко Симеон Крстев.
Горан Крстев е струмички бизнисмен чие име во минатото се појавувало во деловни односи со компании поврзани со семејството Заев.
Тој беше и меѓу лицата опфатени со случајот „Глобал“, заедно со тогашниот струмички градоначалник Зоран Заев.
Тоа, само по себе, не докажува дека Заев има сопственички или друг интерес во парцелата на Водно.
Покажува, сепак, дека зад една од компаниите позиционирани на „Барутана“ се појавува бизнисмен со претходни деловни врски со кругот на семејството Заев.
Четири парцели купени во ист ден
Истражувањето на БИРН отвори поширока слика за тоа кој се позиционирал на оваа локација.
Според катастарските истории анализирани од БИРН, четири од парцелите највисоко на ридот биле купени истиот ден во септември 2023 година.
Две ги купила „Енерго максистем“, а по една „Интернешенл груп“ и „Енсоф капитал“.
Нивните сопственици потоа ги окрупнувале парцелите, меѓу другото и преку докупување државни удели и земјиште.
БИРН објави дека дел од земјиштето во меѓувреме во Катастарот било пренаменувано од шума во неизградено градежно земјиште.
Токму оваа хронологија – купување, окрупнување, промена на статусот на земјиштето и потоа нов урбанистички план – е една од клучните линии за понатамошна проверка.
Трагата кон Мијалков
БИРН ја анализира и деловната историја на „Енерго максистем“.
Компанијата претходно купила од Агенцијата за управување со одземен имот речиси 19.000 квадратни метри земјиште кај Богородица што било конфискувано од поранешниот директор на УБК, Сашо Мијалков.
Денес компанијата е во сопственост на Сања Костовски, која со сопругот Сашо Костовски има компании во градежниот и енергетскиот сектор.
Мијалков категорично негира дека има имот или интерес на „Барутана“.
Тој оцени дека споменувањето на неговото име создава погрешна перцепција, нагласувајќи дека ниту тој, ниту компании во негова или сопственост на неговото семејство немаат имот на посочената локација.
Левица, пак, тврди дека суштината на истражувањето не е директна сопственост на Мијалков, туку деловната историја на компаниите што денес имаат земјиште таму.
Тоа е политичко толкување на партијата, а не доказ дека Мијалков е сопственик или скриен инвеститор на „Барутана“.
Приватна фирма го иницирала ДУП-от
Најдиректната врска меѓу приватен сопственик на земјиште и урбанистичката постапка, сепак, е официјално документирана.
Планската програма на Општина Центар покажува дека постапката за изработка на ДУП Ј05 – „Барутана“ започнала врз основа на иницијатива поднесена од компанијата „Лутарико“.
„Билд Урбан“ пристапила кон изработка на планската програма врз основа на договор со иницијаторот „Лутарико“.
БИРН објави дека „Лутарико“ поседува два плаца од околу 4.000 квадратни метри на височинката над „Панорамика“ и дека самата го финансирала изработувањето на новиот ДУП.
На тие две парцели во нацрт-планот се предвидени пет куќи, секоја поголема од 500 квадратни метри, според БИРН.
„Лутарико“ е во сопственост на Момир Симиќ и Ѓорѓи Вуков.
БИРН објави дека друга компанија на Вуков, „Линк медиа плус“, во минатото добивала јавни набавки и од Општина Центар.
Парк станал градежно земјиште
Историјата на парцелите на „Лутарико“ отвора уште едно прашање.
Според БИРН, земјиштето во близина на Француската амбасада било запишано како „парк“, а претходно било во сопственост на Република Франција.
Во 2016 година било продадено и истата година преминало во сопственост на „Лутарико“. Компанијата во 2024 година успеала да го запише како градежно земјиште.
Потоа следувала иницијативата за новиот ДУП.
Според претходниот план, на тие парцели биле предвидени државни објекти, додека новиот нацрт отвора простор за приватни станбени објекти.
ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ гласаа за нацртот
Нацрт-ДУП-от доби поддршка во Советот на Општина Центар со гласови на советници од ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ.
Против беа советниците од „Шанса за Центар“, Левица и ЗНАМ, како и по еден советник од ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ, според медиумските извештаи.
Но гласањето не значи дека планот е конечно донесен.
Општина Центар отвори јавна анкета за нацртот од 13 август до 14 септември, по што забелешките треба да бидат разгледани пред продолжување на постапката.
Општината: Не се зголемува, туку се намалува градењето
Градоначалникот Горан Герасимовски ги отфрла критиките дека планот отвора неконтролирана урбанизација на Водно.
Тој вели дека ДУП-от воведува плански ред и дека обемот на градење е намален во однос на претходните плански решенија. Според него, целта е да се спречат дивоградби и повторување на случаи како комплексот „Панорамика“.
Општинските служби, исто така, тврдат дека дел од правата за градба на приватните парцели постоеле уште од план од 2002 година.
Тоа е суштински различна позиција од онаа на противниците на планот.
„Шанса за Центар“ тврди дека предложениот ДУП овозможува ново градење на подрачје подложно на ерозија и дека параметрите го надминуваат она што го дозволува Генералниот урбанистички план.
Советничката и архитектка Билјана Филиповска-Тодорчевска предупреди дека со планот се предвидуваат околу 29.000 квадратни метри бруто изградена површина, додека според нејзиното толкување на ГУП-от за просторот се предвидени околу 6.500 квадратни метри.