Џонатан Хајд: ВИ може да биде „неутронска бомба за образованието“
ЊУЈОРК, 5 октомври – Вештачката интелигенција може да има подлабоки последици врз развојот на децата од социјалните мрежи, предупреди американскиот социјален психолог Џонатан Хајд, оценувајќи дека ВИ-четботите и дигиталните придружници треба да бидат ограничени најмалку за лицата под 18 години.
Во разговор со авторот Дејвид Брукс за „The Atlantic“, Хајд рече дека социјалните мрежи веќе ги нарушиле односите меѓу младите, но дека ВИ оди чекор понатаму бидејќи може директно да навлезе во нивните емоционални врски, учење и развој.
„Кога станува збор за ВИ, особено за односите, мислам дека ова е катастрофа. Мислам дека навистина треба да ја забраниме барем за лицата под 18 години“, рече Хајд.
Од социјални мрежи до ВИ-пријатели
Хајд прави разлика меѓу влијанието на социјалните мрежи и новата генерација ВИ-системи.
Социјалните мрежи, според него, ги презеле дел од односите меѓу луѓето. Децата помалку разговараат по телефон, помалку се дружат физички и повеќе време минуваат пред екран.
ВИ-компанионите, според него, можат да бидат уште подлабок проблем бидејќи се дизајнирани постојано да одговараат, да утешуваат и да се приспособуваат на корисникот.
Тој предупреди дека дете кое уште од рана возраст комуницира со играчка или виртуелен лик управуван од ВИ може да развие емоционална приврзаност кон машината.
„Социјалните мрежи дојдоа по нашите односи, а четботите доаѓаат по нашиот систем на приврзаност“, рече Хајд.
„Најдобриот пријател“ секогаш е достапен
Според Хајд, ВИ-компанионите можат да станат вид „суперстимуланс“ – дигитален пријател или партнер кој е секогаш достапен, секогаш внимателен и целосно приспособен на желбите на корисникот.
Тоа, предупредува тој, може да ги направи вистинските човечки односи помалку привлечни.
Последицата би можела да биде генерација што потешко гради пријателства, интимни односи и чувство дека е потребна на други луѓе.
„Ако имате цивилизација во која луѓето не си се потребни едни на други, ќе се случуваат многу лоши работи“, рече Хајд.
„Неутронска бомба за образованието“
Хајд е особено загрижен за употребата на генеративна ВИ во училиштата.
Тој ја нарече технологијата „неутронска бомба за образованието“ бидејќи учениците лесно можат да му ја препуштат на системот интелектуалната работа што претходно морале самите да ја извршуваат.
Тој рече дека порано ова се опишувало како „когнитивно растоварување“, но дека сè почесто се користи поостар израз – „когнитивно предавање“.
„Само пушти го тоа да го направи“, ја опиша Хајд навиката што може да се создаде кај корисниците.
Според него, ако учениците постојано користат ВИ за пишување, читање, сумирање и решавање проблеми, ризикуваат постепено да ги ослабат токму способностите што образованието треба да ги развива.
Хајд: Младите читаат сè помалку
Како дополнителен сигнал, Хајд ги посочи резултатите од меѓународните образовни тестирања.
Според него, падот во читањето кај младите започнал уште пред пандемијата и продолжил и по неа.
Тој предупреди дека младите сè почесто читаат површно и на кратки делови, наместо подолго да се концентрираат на текст.
„Ако ги изгубиме книгите, ако идните генерации не читаат книги и ако сè добиваат од ВИ-резиме или видео на TikTok, ќе имаме сериозен проблем“, рече Хајд.
Проблемот не е само знаењето, туку развојот
Хајд тврди дека детскиот развој зависи од илјадници различни искуства – игра, физичка активност, разговори, досада, решавање проблеми и директен контакт со луѓето и светот.
Колку повеќе тие искуства се заменуваат со екран, толку помалку можности има детето да развива социјални, емоционални и практични способности, смета тој.
Според Хајд, модерните образовни и технолошки системи премногу се фокусираат на интелигенцијата, оптимизацијата и ефикасноста, а недоволно на емоциите, интуицијата, љубопитноста и човечките односи.
Од телефоните кон ВИ
Хајд е еден од најгласните поборници за ограничување на паметните телефони и социјалните мрежи кај децата.
Неговата сегашна порака е дека ВИ може да биде уште поголем предизвик бидејќи не само што го привлекува вниманието на детето, туку може да ја преземе улогата на наставник, пријател, советник или емотивен партнер.
Според него, токму затоа општествата треба да реагираат порано отколку што реагираа на социјалните мрежи.