Пишува: Џелал Незири
Црна Гора, по се изгледа, ја применува познатата формула за развој на една држава, изречена од Мустафа Кемал Ататурк:
„Платата на еден пратеник не треба да биде повисока од платата на еден наставник.“
Министерството за финансии во Подгорица соопшти дека професор на Економскиот факултет ја добил највисоката нето-плата во јавниот сектор за месец јуни, со износ од 4.490 евра. Да, тоа е износот што му бил исплатен по одбивањето на сите даноци и придонеси.
Министерството ја објави листата на 1.000 највисоки нето-плати исплатени од државниот буџет за јуни 2025 година, каде меѓу главните добитници се појавуваат: универзитетски професори, медицински специјалисти, судии, обвинители, високи полициски службеници и вработени во јавниот сервис.
Еден анестезиолог-специјалист во Клиничката болница во Беране добил 4.459 евра, по што следи раководител на одделение во Клиничката болница во Котор со 4.382 евра, како и декан на Факултетот за спорт со 4.307 евра. На листата се и Претседателот на Собранието, Андрија Мандиќ, со 2.860 евра, како и тројца потпретседатели на парламентот – Никола Цамај (2.690 евра), Мирсад Нурковиќ (2.565 евра) и Зденка Поповиќ (2.338 евра). Друг потпретседател, Борис Пејовиќ, не е на листата на 1.000 најплатени бидејќи во јуни земал „само“ 2.291 евра.
Просечната плата во Црна Гора е околу 1.000 евра, што значи дека универзитетски професор зема околу четирипати повеќе од просекот. Црногорските пратеници добиваат околу 1.880 евра, или речиси две просечни плати.
Во Северна Македонија состојбата е нешто поинаква. Додека просечната плата е околу 700 евра, професорите земаат приближно двојно повеќе (околу 1.300 евра), пратениците до три просечни плати (околу 2.000 евра), а премиерот и министрите – до четири просечни плати. Изгледа дека Северна Македонија го прави спротивното од формулата за развиена држава, артикулирана во дваесеттите години на минатиот век од основачот на Турската Република, Ататурк.
За жал, кај нас политичарите се во центарот на вниманието: тие имаат највисоки плати, тие ја имаат власта, тие ги контролираат јавните ресурси, тие одлучуваат за сè. Често според народната изрека „секој за себе, Бог за сите“, заборавајќи дека се таму за да создадат услови за квалитетно образование, ефикасно здравство и независно судство. Сето тоа може да се постигне само преку достоинствени плати во соодветните сектори и соодветни услови за институционално функционирање.
Денес имаме достоинствени плати само за политичарите – кои и не го кријат задоволството од луксузот што им го овозможува функцијата. Не случајно, гледаме наплив кон политиката, дури и од професии кои немаат никаква директна врска со неа, како здравството или теологијата.
Денес, за жал, имаме политичари кои ни држат предавања како да сме студенти, ни проповедаат како религиски чиновници, ни поставуваат медицински дијагнози како да сме сите нивни пациенти. И така заедно придонесуваат за брутален регрес на општеството кое тврдат дека го претставуваат.