Претседателот на САД, Доналд Трамп, најде начин да го поддржи вооружувањето на Украина: да ги замоли европските сојузници да донираат оружје, а САД да им го надоместат со американско.
„Ќе произведуваме најсовремено оружје и ќе го испраќаме до НАТО“, рече Трамп во Белата куќа во понеделникот. Тој додаде дека дел од системите Patriot би можеле да стигнат до Украина „во следните неколку дена“.
Но, досега нема јасност кои земји ќе се вклучат и кога точно ќе донираат, особено за скапите и многу бараните ракетни системи Patriot, кои се покажаа ефикасни против руските балистички напади врз украинските градови.
Планот, кој според два извори бил договорен меѓу Трамп и новиот генерален секретар на НАТО, Марк Руте, вклучува и можни дополнителни офанзивни средства за Украина. Но, Трамп инсистира Украина да не ја напаѓа Москва.
Украина и нејзините западни поддржувачи го поздравија новиот тон на Трамп, кој досега беше критикуван за проруска реторика. Сепак, како што велат десетина официјални лица од САД и Европа, станува збор за „рамка, а не финализиран план“.
„Како и секогаш, ѓаволот е во деталите“, рече еден северноевропски амбасадор во Вашингтон.
Во разговорот со Трамп, Руте ги спомнал Финска, Данска, Шведска, Норвешка, Холандија и Канада како земји подготвени да учествуваат во новата шема за купување оружје преку НАТО. Меѓутоа, претставници од две од овие земји за Ројтерс изјавиле дека за планот дознале дури откако беше јавно објавен.
Поранешниот американски амбасадор во НАТО, Курт Волкер, рече дека ова е политички баланс што Трамп се обидува да го постигне со внатрепартискиот притисок. „Ова е во линија со кампањската реторика – Европејците да платат повеќе за својата одбрана“, рече Волкер.
Според НАТО, испораките ќе се координираат преку мисијата „NATO Security Assistance and Training for Ukraine“ со седиште во Германија. Германскиот министер за одбрана Борис Писториус потврди дека се водат разговори за испорака на системи Patriot, но истакна дека тие најверојатно нема да стигнат во Киев пред крајот на летото.
Во меѓувреме, некои европски земји – како Грција и Шпанија – веќе изразија резерви за откажување од сопствените системи, наведувајќи дека им се неопходни за сопствена безбедност и за НАТО.
Министерката за надворешни работи на ЕУ, Каја Калас, пак, порача: „Ако ветите оружје, но не платите за него, не е баш ваша донација, нели?“
Според американски извори, администрацијата на Трамп сега ги прегледува резервите на НАТО и се обидува да издејствува „размена“ – земјите да дадат опрема во замена за побрзо надоместување преку американски програми.
Трамп изјави дека една земја има 17 системи Patriot, дел од кои ќе бидат пренасочени кон Украина – тврдење што предизвика конфузија кај сојузниците бидејќи, освен САД, ниту една друга НАТО-членка нема толку системи во целина. Според аналитичари, тој можеби се повикувал на поединечни компоненти, а не целосни батерии.
Данскиот министер за надворешни работи, Ларс Локе Расмусен, рече дека Копенхаген е подготвен да учествува во иницијативата. Други официјални лица како потенцијални донатори ги посочија Германија, Грција, Холандија и Шпанија.
„Луѓето велат: ‘Можеме да помогнеме.’ Но што точно значи тоа – сè уште не е јасно“, рече еден американски функционер вклучен во разговорите.