Пишува: Сајмон Тисдал
Војната против Украина жестоко ги погоди обичните Руси, а влошувањето на состојбата најверојатно ќе ги засили тензиите.
Луѓето во Британија кои мислат дека се управувани од будали, треба подобро да погледнат кон претседателите на Русија и САД. Владимир Путин систематски ја уништува својата земја. Неговата војна по сопствен избор во Украина е економска, финансиска, геополитичка и човечка катастрофа за Русија, која секој ден станува полоша. По свои матни причини, Доналд Трамп – уште една национална закана – минатата недела му фрли јаже за спасување. Но Путин ја одби. Овие двајца будали си заслужуваат еден со друг.
На маса во Москва беше „мировен“ договор кој, во основа, ја наградуваше руската агресија со предавање големи делови од украинска територија, го компромитираше суверенитетот на Киев и ја ослабуваше неговата одбрана од идни напади. Договорот на Трамп, ако беше протуркан, ќе ги разделеше САД и Европа; ќе го распарчеше НАТО, можеби фатално; ќе ја спасеше руската економија изгнана на маргините; и веројатно ќе ја урнеше владата на Володимир Зеленски.
Тоа се клучни цели на руската воена кампања. Но Путин, заслепен од неоимперијални фантазии и историски комплекси, рече „не“. Тој мисли дека може да го добие сето тоа – и уште повеќе – ако продолжи да се бори. Му впушти на наивниот Трамп дека руската победа е неизбежна – и дека интригантните Европејци се вистинските војноразгорувачи. Но претпоставката му е фундаментално погрешна. Тврди факти го побиваат. Речиси четири години подоцна, тој сè уште е заглавен во калта и мразот на Донбас. А дома, работите се распаѓаат.
По две години економски „раст“ вештачки напумпан со воени трошоци, руските приходи од нафта и гас – кои носат до 50% од буџетот – се намалени за 27% во однос на лани, а рецесија се надвиснува. Инфлацијата е 8%; каматите над 16%. Буџетскиот дефицит расте, повеќе од половина од ликвидниот суверен фонд е потрошен од 2022, државните монополи се дават во долгови, странските инвестиции се урнати, трошоците за увоз на стратешки производи се зголемени за 122%, а даноците за потрошувачите растат – сè за финансирање на војната на Путин. Русите мора да плаќаат повеќе и за да ги удават своите маки: цената на вотката е зголемена за 5%.
Болката станува сè поголема. Украина погоди слаба точка: руските рафинерии, цевководи и „сенковиот флот“ на танкери што пренесуваат илегален извоз. Трет танкер беше запален минатата недела во Црното Море од украински морнарички дронови. Киев редовно погодува енергетски објекти длабоко во Русија, предизвикувајќи паника и недостиг од гориво. Во меѓувреме, двете руски енергетски гиганти, Роснефт и Лукоил, се лизгаат надолу затоа што азиските купувачи – вклучително и на виталниот кинески пазар – брзаат да ги избегнат секундарните американски санкции.
Економското разурнување што го создава Путин, иако сè уште е „работа во тек“, оди рака под рака со падот на руското геополитичко влијание. Заглавена во Украина, Москва може само да гледа како Сирија – некогашен клучен сојузник на Блискиот Исток – се свртува кон Западот, а Иран е под напад од САД и Израел. Сега и Венецуела залудно бара руска поддршка. Односите со Кина се превртени, со понижена Русија сведена на зависен помал партнер. За време на посетата на Индија минатата недела, Путин изгледаше молбено – во земја која по притисок од САД веќе бојкотира руска нафта.
Наративот „Русија победува“ се темели на наводни воени успеси. Јуриј Ушаков, советник на Путин, тврдеше дека последните територијални придобивки „позитивно влијаеле“ на московските разговори – односно ја зајакнале руската позиција. Тоа е делузија. Добивките се минорни. И покрај изненадувачката целосна инвазија и огромната предност во луѓе и опрема, Путин целосно не успеа да ја покори Украина – неуспех измерен и во шокантните руски загуби: повеќе од 280.000 убиени или ранети во првите осум месеци од 2025; околу еден милион вкупно.
До кога рускиот народ ќе го трпи својот масовен убиец-диктатор-претседател – солзачот од Солсбери, обвинетиот воен злосторник – кој одбивајќи ги сите мировни понуди, сега им се заканува со војна на Европејците? Ова прашање е клучно. Подготвеноста на Путин да ги ризикува животите и благосостојбата на обичните Руси е повеќе од очигледна – симболизирана со циничните „потпишувачки бонуси“ и надоместоците за смрт што им се исплаќаат на доброволци од сиромашните рурални области, чии просечни шанси за преживување на фронтот се 12 дена. За дополнителна навреда, исплатите се скратени поради буџетски сечи.
Овие крвави пари се доказ за длабоката незаинтересираност за хроничната сиромаштија и демографскиот колапс, тврди независниот новинар Алексеј Ковалев: „Воените трошоци привремено ја прикриваат децениската запоставеност, нудејќи ‘социјална мобилност’ преку колеж.“ Кога борбите конечно ќе престанат, може да следи „огромна социјална криза“ – и Кремљ се плаши од тоа, па затоа го гуши секој облик на јавен и онлајн отпор. За Путин, ова е уште една причина да не ја заврши војната. Неговите злосторства против сопствениот народ може да бидат неговата пропаст.
Нов извештај на експерти од ЛСЕ – „Против часовникот: Зошто руската воена економија останува без време“ – заклучува дека иако војната „драматично ги подобрила“ приходите на 20% од Русите, таа е огромно социјално разделувачка. „За најголемиот дел од Русите, реалните приходи паднале за 16% до 42%“, се вели. Потсетувајќи на бунтот на Вагнер во 2023, авторите прогнозираат дека влошувањето на економската состојба може да ги зајакне „интра-елитните и интра-режимски“ тензии.
Најновиот американски дипломатски дебакл уште еднаш ја откри идиотски накривената „стратегија“ на Трамп за Украина. Од почетокот попуштајќи му на Путин, тој ја поткопа Украина со напади врз Зеленски и со блокирање на воената помош. Неговата нарцисоидна желба да глуми мировен посредник и да заработи брзо, изборот на неспособни роднини и крони како аматерски пратеници, и обидите да ја заобиколи и понижи Европа – сето тоа му оди во прилог на Путин.
Мешањето на Трамп ја продолжува војната. Треба да се повлече пред да направи уште поголема штета – а Европа (и НАТО) мора да интервенира со повеќе оружје за Украина, заем за репарации со запленети руски средства, целосно спроведени енергетски санкции, поостри одговори на саботажа и кибер-напади и поголемо единство во одлучноста да се стави крај на путиновата ера на терор.
Руската нација е премногу голема за да пропадне. Нејзината горда историја на борба покажува дека не може да биде поразена. Но Путин – може. Тој губи, не победува. И порано или подоцна, како царевите и тоталитарците од минатото, истата таа „вечна Русија“ чијшто имиџ го слави – ќе го згмечи и ќе го исфрли.
Извор: The Guardian