Министерот за правда Игор Филков во понеделникот реагираше на изјавите на вицепремиерот Беким Сали во врска со можноста за полагање на правосудниот испит на албански јазик, нагласувајќи дека Уставот и законите не смеат да се толкуваат според дневнополитички потреби и дека постојат јасни уставни и законски ограничувања во однос на јазикот на кој се спроведува овој испит.
Во јавно обраќање, Филков оцени дека периодот на правен релативизам, институционален хаос и селективна примена на законите завршил со заминувањето на поранешната власт, додавајќи дека актуелната Влада нема намера да ја продолжи таа пракса.
„Обврзани сме да воспоставиме јасни правила, правна сигурност и целосно почитување на уставниот поредок“, наведе министерот, потенцирајќи дека Уставот не смее да биде предмет на слободни и дневнополитички интерпретации.
Филков истакна дека неговата реакција е мотивирана од, како што рече, интересот на Уставот, правниот поредок и институционалната сериозност на државата, особено во контекст на изјавите поврзани со реформите во правосудството и европската агенда.
Според министерот, почитувањето на Уставот подразбира системско и доследно читање на уставните и законските одредби, а не нивно селективно користење за политички пораки. Тој нагласи дека државата не функционира врз основа на лична проценка или политички впечаток, туку исклучиво врз основа на Устав и закон.
Во таа насока, Министерството за правда, како што информираше Филков, ја разгледало петицијата поднесена од студенти во врска со полагањето на правосудниот испит на албански јазик и извршило анализа на сите релевантни уставни и законски одредби.
Тој појасни дека Законот за употреба на јазиците овозможува употреба на албанскиот јазик како службен во постапките пред институциите, но дека неговата примена не може да се разгледува изолирано од системските закони што го уредуваат функционирањето на правосудството. Правосудниот испит, според министерот, претставува клучен предуслов за влез во судството, јавното обвинителство, адвокатурата, нотаријатот и извршувањето, при што сите овие области со закон бараат активно познавање на македонскиот јазик.
Филков нагласи дека полагањето на правосудниот испит на македонски јазик служи за проверка на јазичната и стручната подготвеност на кандидатите, имајќи предвид дека постапките, одлуките и службените акти во правосудниот систем примарно се водат на македонски јазик и кирилско писмо, во согласност со Уставот.
Тој се повика на член 7 од Уставот на Република Северна Македонија, според кој македонскиот јазик и неговото кирилско писмо се службен јазик на целата територија на државата, додека употребата на друг службен јазик е дозволена под услови утврдени со Устав и закон, без да се наруши уставната позиција на македонскиот јазик како примарен службен јазик.
Дополнително, Филков посочи дека Законот за правосудниот испит не предвидува можност за полагање на испитот на друг јазик освен македонскиот.
Во врска со Законот за употреба на јазиците, министерот потсети дека за него се произнела и Венецијанската комисија, која укажала на повеќе нејаснотии во однос на неговиот опсег и примена, особено во делот на двојазичноста во судските постапки. Во моментов, како што наведе, пред Уставниот суд се поднесени 13 иницијативи за оценување на уставноста и законитоста на законот.
Филков ја отфрли оценката дека Министерството за правда нема аргументи, оценувајќи ја како неточна и политички мотивирана. Според него, аргументите се јасни, уставни и законски, а она што недостасува во јавните изјави е почит кон правниот систем како целина.
На крајот од обраќањето, министерот порача дека Уставот не смее да биде алатка за политички наративи, ниту тема за медиумски настапи, додавајќи дека правосудството не смее да стане заложник на политички агенди.
Тој нагласи дека целта на Владата е воспоставување институционален ред и спроведување реформи по години на институционален распад, оценувајќи дека политичките конфликти не придонесуваат за таа цел.
„Кој сака политика, нека ја води на избори, но кој носи функција во правна држава, мора да ги почитува Уставот и законите“, порача Филков.