Жените во шесте економии на Западен Балкан се вработени речиси 20 процентни поени помалку од мажите, додека разликите во платите и понатаму опстојуваат, соопшти Регионалниот совет за соработка (RCC) по повод Меѓународниот ден на жената.
Според податоците на RCC, просечно само 51% од жените во регионот се вработени, во споредба со околу 70% од мажите. Тоа претставува јаз од речиси 20 процентни поени, што е речиси двојно повеќе од просекот во Европската унија.
Стапката на економска активност на жените изнесува нешто помалку од 55%, значително под просекот во ЕУ, кој е околу 70%. Иако во последните години има напредок, жените во регионот и понатаму се соочуваат со значајни пречки при влезот, задржувањето и напредувањето на пазарот на труд.
„Во шесте економии на Западен Балкан, жените се високо образовани и сè поамбициозни во обликувањето на својата професионална иднина. Сепак, структурните бариери сè уште спречуваат многу од нив да го преточат својот потенцијал во еднакво учество на пазарот на труд“, изјави Ратка Бабиќ, лидер на проектот Платформа за вработување и социјални прашања (ESAP 3) при RCC.
Според неа, намалувањето на јазот во вработеноста бара не само силни законски рамки, туку и практични мерки – од достапни услуги за грижа за деца и стари лица до активни политики за пазарот на труд и поголеми можности за преквалификација и доживотно учење.
„Инвестирањето во економското учество на жените не е само прашање на правичност, туку и двигател на посилни и поотпорни економии во регионот“, додаде Бабиќ.
Младите жени се соочуваат со особено тешки перспективи. Во регионот, во просек само 18% од младите жени се вработени, додека 28% се невработени – речиси двојно повеќе од просекот во ЕУ.
Жените исто така почесто работат во ниско платени, неформални или скратени работни односи и остануваат недоволно застапени во STEM секторите и на раководни позиции.
Разликите во платите дополнително ги продлабочуваат овие предизвици. Родовиот јаз во платите во регионот се проценува меѓу 9% и 12%, иако често е прикриен поради високото ниво на неформална економија и ограничената транспарентност на платите.
Според заедничка анализа на Програмата за развој на Обединетите нации (UNDP) и RCC, пензиите на жените во регионот се околу 40% пониски од оние на мажите, што е последица на пониски плати, прекини во кариерата и работа во неформалниот сектор.
Жените и понатаму го носат најголемиот дел од неплатените домашни и грижељски обврски, додека ограничениот пристап до достапни услуги за грижа за деца и долгорочна нега останува клучна пречка за полно работно време.
Во исто време, жените ги надминуваат мажите во завршување високо образование, при што околу 40% од жените имаат диплома. Сепак, учеството во програми за образование на возрасни останува ниско – околу 5%, во споредба со речиси 12% во ЕУ – што ги ограничува можностите за преквалификација и напредување во кариерата.
RCC соопшти дека преку иницијативи како ESAP 3 продолжува да ги поддржува економиите од Западен Балкан во зајакнување на политиките за пазарот на труд и промовирање поинклузивни економии.
Меѓународниот ден на жената, наведуваат од Советот, претставува потсетник дека родовата еднаквост не смее да остане само политичка цел, туку бара континуирани реформи, соодветно финансирање и засилена регионална соработка.