Соединетите Американски Држави ќе започнат поморска блокада на иранските пристаништа, откако мировните преговори меѓу Вашингтон и Техеран пропаднаа, потег што ја продлабочува кризата на Блискиот Исток и ги турка цените на нафтата над 100 долари за барел.
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека блокадата ќе стапи на сила веднаш, насочена кон бродовите што влегуваат или излегуваат од иранските пристаништа и крајбрежни области во Ормутскиот теснец – клучна точка за глобалната трговија со енергенси.
Потегот следи по неуспешните повеќечасовни разговори во Пакистан, кои завршија без договор поради несогласувања околу нуклеарната програма на Иран и контролата врз теснецот.
Ормутскиот теснец, низ кој поминува околу една петтина од светските испораки на нафта, останува централна точка на конфликтот. Блокадата веќе предизвика нагло зголемување на цените на нафтата и нестабилност на глобалните пазари.
Иран остро реагираше, при што Револуционерната гарда ја нарече блокадата прекршување на прекинот на огнот и предупреди дека секое воено присуство во регионот ќе биде третирано како закана и ќе наиде на „силен одговор“.
Во исто време, американската страна најави дека ќе спречи бродови што плаќаат таксa на Иран за користење на теснецот, додека Трамп повторно се закани со удари врз иранската инфраструктура доколку не се постигне договор.
Ескалацијата на конфликтот има пошироки глобални последици. Обединетите нации предупредија дека кризата може да турне повеќе од 30 милиони луѓе во сиромаштија, поради комбинацијата од раст на цените на енергијата, нарушени синџири на снабдување и забавен економски раст.
Реакциите од светските лидери беа поделени. Британскиот премиер Кир Стармер изјави дека Велика Британија нема да учествува во блокадата и повика на повторно отворање на теснецот, додека други западни лидери повикаа на деескалација и продолжување на дипломатијата.
Паралелно, папата Лав XIV повика на мир и предупреди против „илузијата на семоќност“ во конфликтот, што предизвика критики од Трамп, кој го обвини за политичка пристрасност. Ватикан одби да влезе во јавна полемика.
На терен, насилството продолжува. Израелски напади во Либан и иранските одговори дополнително го зголемуваат бројот на жртви, додека регионалните тензии се шират и надвор од Персискиот Залив.
Аналитичарите предупредуваат дека идните движења на пазарите ќе зависат од тоа дали блокадата ќе се спроведе целосно и дали ќе се обноват дипломатските напори.
„Клучно прашање е дали прекинот на огнот ќе опстане. Ако се распадне, ризикот од поширок регионален конфликт значително се зголемува“, велат експерти.
Конфликтот, кој започна со американско-израелски напади врз Иран на крајот на февруари, веќе се претвори во една од најсериозните геополитички кризи во последните години, со потенцијал да ја редефинира енергетската безбедност и глобалната економија.