Смртта на двајца американски разузнавачи во сообраќајна несреќа во северно Мексико предизвика политички и безбедносни тензии, откако беше откриено дека тие биле агенти на ЦИА, кои работеле заедно со мексикански службеници без знаење на федералната влада, објави шпанскиот весник Ел Паис.
Мексиканската претседателка Клаудија Шеинбаум изјави дека не била информирана за присуството на американските агенти и побара официјално објаснување од САД за можна повреда на националниот суверенитет.
„Не може да има странски агенти кои дејствуваат на терен без знаење на федералната влада. Ова е прашање на национална безбедност и суверенитет“, рече Шеинбаум.
Несреќата, во која загинаа и двајца мексикански агенти, се случила во планински регион во државата Чивава, познат по активностите на нарко-картелите. Случајот доби поголемо значење кога беше потврдено дека американските агенти биле дел од разузнавачка мисија.
Шеинбаум наведе дека постојат индиции дека американските и мексиканските агенти работеле заедно, што може да претставува кршење на уставните процедури, бидејќи федералната влада не била вклучена.
Белата куќа не понуди директно објаснување, но портпаролката Каролин Левит повика на „разбирање“ поради загубата на американските животи и ја истакна соработката меѓу двете земји во борбата против трговијата со дрога.
Случајот доаѓа во време на зголемени тензии меѓу Вашингтон и Мексико, откако американскиот претседател Доналд Трамп предложи зголемено американско воено присуство во регионот за борба против нарко-картелите, што Мексико категорично го одби.
„Нашата соработка е добра, но присуството на странска војска не е потребно и би ги прекршило нашите закони“, рече Шеинбаум.
Аналитичарите оценуваат дека случајот ја разоткрива сложената и асиметрична безбедносна соработка меѓу двете земји, каде американските агенции со децении имаат присуство во Мексико, често со ограничена транспарентност.
„Присуството на агенти на ЦИА и други агенции е константа, а не исклучок во односите меѓу двете земји“, изјави истражувачот Карлос Перез Рикарт.
Според експертите, ваквите активности често се одвиваат со или без знаење на централната власт, што отвора прашања за контрола и координација во безбедносниот сектор.
Контрадикторните изјави од локалните власти дополнително ја комплицираа ситуацијата. Обвинителот на Чивава, Цезар Хауреги, првично изјави дека агентите се враќале од операција против нелегални лаборатории за дрога, но подоцна наведе дека американските агенти биле во одделна мисија за обука.
Претседателката ја оспори оваа верзија, тврдејќи дека постојат докази за заедничка операција, што ја отвора можноста за прекршување на уставот.
Случајот ја нагласува и пошироката дебата во Мексико за степенот на соработка со САД и границите на националниот суверенитет, особено во контекст на растечкиот притисок од Вашингтон за поагресивна борба против нарко-картелите.
Истражувањето за несреќата и улогата на американските агенти сè уште трае, додека мексиканските власти бараат целосна транспарентност од САД.