Средните сили се соочуваат со крај на периодот во кој можеа да тргуваат со Кина, да се потпираат на американската безбедносна заштита и истовремено да избегнуваат јасно геополитичко позиционирање, пишува Мајкл Бекли, професор по политички науки на Универзитетот Тафтс, во анализа за „Форин аферс“.
Според Бекли, растечката видливост на земји како Индија, Бразил, Индонезија, Саудиска Арабија и Турција не значи дека светот станува вистински мултиполарен. Таа видливост, оценува тој, е последица на поголема ранливост.
„Средните сили не стануваат повидливи затоа што се помоќни. Тие стануваат повидливи затоа што се поизложени“, пишува Бекли.
Авторот оценува дека светот во кој многу држави можеа да профитираат од американската хегемонија, глобализацијата и брзиот економски раст исчезнува. Според него, растот забавува, глобализацијата се претвора во натпревар за контрола врз тесни грла, технологии, пазари и синџири на снабдување.
САД, наведува Бекли, сè почесто ја користат својата доминација за да извлечат отстапки од сојузниците и партнерите. Кина, пак, користи субвенции, евтин извоз, инфраструктурни заеми, зависност од синџири на снабдување и воен притисок за да го стесни просторот за маневрирање на други држави.
Во таков систем, стратегиите на „стратешка автономија“, „мултиусогласување“ и „балансирање“ меѓу Вашингтон и Пекинг стануваат сè потешко одржливи.
„Како што ривалството се заострува, воздржаноста ќе почне да изгледа како предавство“, пишува Бекли.
Тој предупредува дека САД и Кина ќе бараат од државите да покажат каде стојат преку ограничување на технологии, пренасочување на синџири на снабдување, задржување разузнавачки информации, блокирање инвестиции, зголемување царини или закани со воени последици.
Бекли оценува дека средните сили сè уште имаат важни адути. Многу од нив контролираат ресурси, пристаништа, воени бази, фабрики, технологии или армии што им се потребни на САД и Кина.
Но тие предности, според него, не гарантираат автономија. Тие даваат вредност само ако се поврзани со поголеми системи на заштита, финансии, технологија и пазари.
„Патот напред не е бескрајно купување коалиции за заобиколување на Вашингтон и Пекинг. Патот е усогласување“, пишува авторот.
Според анализата, државите треба да изберат систем на голема сила кој најдобро ги штити од нивната најголема закана, да ја зајакнат сопствената национална моќ и потоа да ја користат таа моќ за влијание внатре во коалицијата.
Бекли оценува дека Европската Унија, иако често се претставува како можна алтернатива на американската моќ, всушност е производ на американската хегемонија. Според него, американската безбедносна заштита овозможила европска интеграција, но истовремено ја ослабнала способноста на Европа да создаде сопствена тврда моќ.
Европа, наведува авторот, останува силно зависна од САД во разузнавање, воздушна одбрана, логистика, муниција, долгорочни удари и дигитална инфраструктура. Истовремено, европската економија заостанува зад американската во високите технологии.
Бекли оценува дека БРИКС не е вистински геополитички блок, туку „клуб на незадоволство“, со длабоки поделби меѓу членките. Индија се плаши од Кина, Иран има ривалства со земјите од Заливот, а многу членки сакаат флексибилност, не блоковска дисциплина.
АСЕАН, според него, исто така нема заедничка закана, стратегија или економска основа. Виетнам и Филипините се плашат од Кина, Камбоџа и Лаос зависат од неа, Индонезија ја чува автономијата, Сингапур балансира, а Мјанмар е во граѓанска војна.
Авторот оценува дека успешните коалиции на средни сили најчесто функционираат само кога имаат голема сила како сидро. Како пример ги наведува Квад, во кој се САД, Јапонија, Австралија и Индија.
Според Бекли, најдобар модел за средните сили е Јапонија, која не се обидува да ја замени американската моќ во Азија, туку се прави неопходна за неа преку бази, технологија, индустриски капацитет, поправка на бродови, производство на ракети и регионална легитимност.
Слична логика, пишува тој, има и во одлуката на Финска и Шведска да влезат во НАТО. Тие не се откажале од сопствената одбрана, туку ја засилиле преку американската моќ и членот 5 на Алијансата.
Бекли заклучува дека средните сили не можат да изберат дали ќе живеат во хиерархиски свет. Тие можат само да изберат која хиерархија им дава повеќе простор за маневрирање.
„Безбедноста нема да дојде од самостојно стоење или од ад хок коалиции, туку од ефективно преговарање внатре во поголем систем“, пишува Мајкл Бекли.
Според него, средните сили не се слободни актери во рамен свет. Тие можат да опстанат и да напредуваат само ако изберат партнерство со голема сила во сè понееднаков меѓународен поредок.