Поранешниот грчки министер за одбрана Панос Каменос му оддаде почит на Ратко Младиќ по неговата смрт, нарекувајќи го поранешниот командант на Војската на Република Српска свој пријател и „православен патриот“, со што отвори нова балканска полемика околу наследството на правосилно осудениот за геноцид во Сребреница.
„Се простувам од мојот пријател, генерал Младиќ. Тој беше православен патриот, никогаш ‘касап’ – замина исправен и горд, никогаш не клекна“, напиша Каменос, според „Балканвју“.
Тој додаде дека, според неговото гледиште, на Младиќ „му се одмаздувале до самиот крај“.
Изјавите се во директен судир со правосилните пресуди на меѓународното правосудство. Младиќ отслужуваше доживотна затворска казна откако беше осуден за геноцид во Сребреница, злосторства против човештвото и воени злосторства извршени за време на војната во Босна и Херцеговина од 1992 до 1995 година. Неговата пресуда беше потврдена во жалбена постапка во 2021 година.
Каменос, националистички политичар и поранешен лидер на Независни Грци, беше министер за одбрана на Грција од 2015 до 2019 година.
Остра реакција од грчки Кипранец
Пораката на Каменос предизвика реакција од Георгиос Констанди, кој се претстави како граѓанин со грчко-кипарско потекло.
Тој го критикуваше поранешниот министер за оддавањето почит на човек правосилно осуден за воени злосторства и геноцид, оценувајќи дека ваквите пораки ги враќаат Грците кон тешкото наследство од балканските војни во 1990-тите.
Констанди ја оспори и употребата на православниот идентитет како основа за солидарност со Младиќ, оценувајќи дека таквото гледиште е поврзано со концептот за „судир на цивилизациите“.
Тој упати и пошироки критики кон Атина и Никозија, тврдејќи дека секоја директна или индиректна поддршка за сторителите на злосторствата во Босна и Херцеговина го зголемува товарот што го наследуваат новите генерации.
„Православен патриот“ како нова димензија на полемиката
Посебно внимание предизвика квалификацијата на Каменос за Младиќ како „православен патриот“.
Со неа во дебатата за наследството од војната во Босна се внесува и елементот на заедничкиот православен идентитет, покрај националните и политичките поделби кои повторно излегоа на површина по смртта на Младиќ.
Но, одговорноста на Младиќ не е прашање само на спротивставени историски толкувања.
Меѓународните судии го прогласија за виновен за геноцидот во Сребреница во јули 1995 година, кога беа убиени повеќе од 8.000 бошњачки мажи и момчиња, како и за други злосторства поврзани со војната во Босна.
Контроверзијата се шири низ Балканот
Изјавата од Атина доаѓа во момент кога смртта на Младиќ предизвикува политички реакции во повеќе балкански држави.
Во Црна Гора, претседателот на парламентот Андрија Мандиќ изрази сочувство до семејството на Младиќ, по што партијата на премиерот Милојко Спајиќ се огради од неговиот став. Хрватска оцени дека таквите пораки се спротивни на европските вредности.
Во Северна Македонија, објави поврзани со Младиќ од директорот на Агенцијата за остварување на правата на заедниците Далибор Китановиќ и од Демократската партија на Србите во Македонија предизвикаа реакции од ВЛЕН, СДСМ, ДУИ, ЛДП и СДА Македонија.
Европската комисија, во реакциите по смртта на Младиќ, порача дека величењето на воени злосторници е спротивно на фундаменталните европски вредности и дека за него нема место ниту во Европската Унија ниту во земјите кандидати.
Од Србија, Црна Гора и Северна Македонија до Грција, различните реакции покажуваат дека повеќе од три децении по војната во Босна, политичката битка околу начинот на кој се паметат Младиќ и злосторствата од 1990-тите останува жива – и веќе не е ограничена само на државите создадени по распадот на Југославија.