Русија продаде значителен дел од своите резерви на злато во 2026 година за да обезбеди дополнителни средства за буџетот, кој е под растечки притисок од високите воени расходи, но економистите велат дека продажбата засега не укажува на непосредна финансиска криза.
Руската централна банка објави дека на почетокот на јули резервите изнесувале 73,4 милиони тројски унци, или околу 2.282 тони злато, што е за околу 43,5 тони помалку отколку на почетокот на годината.
Тоа е најниското ниво на руските златни резерви од периодот пред почетокот на целосната инвазија врз Украина во февруари 2022 година.
Со оглед на високата цена на златото годинава, продажбата најверојатно донела повеќе од пет милијарди долари.
„Фактот што продаваат злато значи дека остануваат без други поликвидни средства“, изјави за Дојче веле економистката Елина Рибакова од Институтот за меѓународна економија „Питерсон“.
Војната го притиска буџетот
Клучниот фактор е огромното зголемување на руските воени расходи. Трошоците за одбрана се повеќе од четирикратно зголемени во споредба со 2021 година и во 2025 достигнале околу 16 трилиони рубљи, или околу 204 милијарди долари.
Рускиот буџетски дефицит за 2026 година моментално се проценува на околу 1,6% од БДП, или приближно 40 милијарди долари, а владините податоци укажуваат дека расходите и дефицитот може дополнително да ги надминат плановите.
Сепак, финансискиот аналитичар Крис Вифер од Macro-Advisory оценува дека Москва не го продава златото панично.
Значителен дел од продажбата, според него, се врши преку Националниот фонд за благосостојба, а не директно преку Централната банка. По воведувањето на западните санкции во 2022 година, златото стана еден од поважните ликвидни инструменти на фондот бидејќи пристапот до американски и европски финансиски средства беше ограничен.
Вифер проценува дека фондот располага со средства од околу 150 милијарди долари, од кои приближно 50 милијарди се ликвидни.
Нафтата останува клучна
Дополнителна предност за Москва е што Русија е еден од најголемите светски производители на злато и може дел од продадените резерви повторно да ги надополни преку домашното производство.
Но аналитичарите велат дека вистинската граница на способноста на Кремљ да ја финансира војната не е златото, туку приходите од нафта и гас.
Повисоките цени на енергенсите, поттикнати годинава и од конфликтот со Иран и нарушувањата на глобалниот пазар, му помогнаа на рускиот буџет да го амортизира притисокот.
„Кога цената на нафтата е висока, Русија добива приходи, полесно се задолжува и домашниот финансиски систем е поздрав“, рече Рибакова. Според неа, силен пад на цената на нафтата кон 60 или 40 долари за барел значително би ја променил финансиската слика.
Аналитичарите проценуваат дека Москва може да продолжи да ја финансира војната во догледна иднина, вклучително и преку намалување на цивилните расходи.
Продажбата на златото затоа не е доказ дека Русија останува без пари, но е показател за растечкиот фискален притисок и цената што руската економија ја плаќа за продолжувањето на војната.