Северна Македонија се соочува со институционална и демократска криза, додека нејзината европска интеграција останува егзистенцијално важна за демократскиот опстанок на државата, оцени професорката Ана Чупеска, претседателка на Советот на СДСМ.
На дебатата „Северна Македонија помеѓу европската интеграција и ‘српскиот свет’“, организирана од СДА Македонија, Чупеска рече дека финансиските и политичките врски на актуелната власт, според неа, укажуваат на приближување кон авторитарни политички центри.
„Во моментов, на овој расчекор меѓу изолацијата и ‘српскиот свет’, термин веќе присутен и во европските извештаи, Македонија се соочува со мултидимензионална криза. Таа е институционална и демократска и претставува целосен колапс на правната држава и на институциите“, рече Чупеска.
„Интервенција врз свеста на граѓаните“
Како еден од најголемите ризици таа го посочи влијанието на дезинформациите, пропагандата и психолошките операции врз јавното мислење.
Според Чупеска, ваквите активности започнале уште додека сегашната власт била во опозиција и придонеле дел од јавноста да поверува дека може да се промени преговарачката рамка за членство во Европската Унија.
Таа го употреби терминот „црна интернационала“ за да опише транснационална мрежа на авторитарни и антидемократски сили, оценувајќи дека концептот на „српски свет“ претставува регионална манифестација на поширок политички феномен.
Овие оценки претставуваат политички ставови на Чупеска и СДСМ.
„Она што во Европа, а и кај нас, се именува како ‘српски свет’ е своевидна франшиза, лиценцирана позиција на ‘црната интернационала’, која има апсолутно транснационална мрежна поставеност“, рече таа.
Медиумите како поле на политичко влијание
Чупеска рече дека современите операции за влијание веќе не се ограничени на традиционалната пропаганда, туку вклучуваат вештачка интелигенција, дигитални платформи и влијанието на технолошките и медиумските сопственици.
Таа наведе дека постојат шпекулации за влез на два нови медиумски играчи поврзани со Србија – „Еуроњуз“ и „Ало Србија“.
Чупеска повика медиумите да ги истражуваат и финансиските текови поврзани со унгарскиот кредит за Северна Македонија, како и регионалните енергетски и деловни врски.
„Веројатно постои еден финансиски кружен тек што треба да се следи, а медиумите мора да го истражуваат“, рече таа.
СДСМ предлага „фронт за вистина и правда“
Како одговор на дезинформациите и странското влијание, Чупеска ја посочи Скопската иницијатива, преку која, според неа, треба да се разменуваат информации на регионално ниво за дезинформациски, когнитивни и психолошки операции.
Таа рече дека СДСМ повикува и на создавање „фронт за вистина и правда“, кој би ги поврзал политичките партии, граѓанските организации, медиумите и другите проевропски и демократски актери.
„Целата прогресивна јавност, без разлика дали станува збор за политички партии, граѓански организации или медиуми, ќе мора да соработува“, рече Чупеска.
Според неа, партијата предлага надворешна политика заснована врз „македонски мултилатерализам“, односно посилно поврзување со демократските држави наместо со авторитарни центри.
„Нов суверенитет“ и дигитална автономија
Чупеска го претстави и концептот на „нов суверенитет“, кој, според неа, треба помалку да се концентрира на традиционалното разбирање на територијата, а повеќе на личниот интегритет, слободата, достоинството, еднаквоста, солидарноста и правдата.
Посебен дел од овој концепт е дигиталната автономија на граѓаните и нивната заштита од манипулации преку податоци и дигитални технологии.
Чупеска оцени дека членството во ЕУ е важно и поради европската регулатива во дигиталната сфера и механизмите за институционална заштита.
„Доколку не влеземе во ЕУ, нема да ги имаме тие механизми. Доколку не влеземе во ЕУ, нема да изградиме ниту обвинителство што ќе биде непристрасно“, рече таа.
Според Чупеска, европската перспектива, демократијата и општествената отпорност треба да бидат основата на политичкиот одговор на процесите што, според неа, ја оддалечуваат Северна Македонија од европската интеграција.
На дебатата организирана од СДА Македонија учествуваа и Никица Корубин, Роберт Алаѓозовски, Џабир Дерала, Џабир Доко и Петрит Сарачини, а домаќин и модератор беше претседателот на партијата Џелал Хоџиќ.