Германија го отфрли повикот на американскиот претседател Доналд Трамп државите масовно да се повлечат од Меѓународниот кривичен суд (МКС), отворајќи уште една линија на несогласување меѓу Вашингтон и еден од неговите најважни европски сојузници околу институциите на меѓународниот поредок.
„Се разбира дека нема да го направиме тоа“, изјави германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул за Deutschlandfunk, оценувајќи дека МКС е „важна институција“.
Изјавата дојде еден ден откако Трамп се обрати на 81. Генерално собрание на Обединетите нации во Њујорк. Белата куќа го претстави неговиот говор како порака за американски суверенитет и отфрлање на „глобалната контрола“.
„Не го разбирам овој повик“
Вадефул не се обиде да го прикрие несогласувањето со Вашингтон.
„Да бидам искрен, навистина не го разбирам овој повик“, рече германскиот министер, според dpa.
Тој оцени дека станува збор за една од областите во кои Берлин мора да признае дека постои „жалосна разлика во политиката“ со американската администрација.
За Германија, рече тој, МКС е дел од меѓународниот поредок заснован врз правила.
„Тој е израз на поделбата на власта, владеењето на правото и спроведувањето на хуманоста“, рече Вадефул.
Позицијата се совпаѓа со пошироката германска надворешнополитичка линија пред Генералното собрание. Германското Министерство за надворешни работи на 21 септември соопшти дека обврзувачките правила и стабилниот меѓународен поредок се во германски интерес и дека Берлин се залага за силни Обединети нации.
Вашингтон не го признава судот
Соединетите Американски Држави не се членка на МКС и не ја признаваат неговата јурисдикција на ист начин како државите што го ратификувале Римскиот статут.
Односите меѓу Вашингтон и судот дополнително се влошија по постапките на МКС поврзани со војната во Газа, вклучително и налогот за апсење на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху.
Американската администрација воведуваше санкции против претставници на судот, додека Германија останува меѓу државите што политички ја бранат институцијата.
Токму тука германско-американското несогласување станува пошироко од еден конкретен судски предмет.
Станува збор за различен однос кон меѓународните институции и границите што тие можат да им ги постават на државите.
Суд создаден за најтешките злосторства
МКС со седиште во Хаг функционира од 2002 година и има надлежност за геноцид, злосторства против човештвото, воени злосторства и злосторството агресија под условите утврдени во Римскиот статут.
Судот е создаден врз принципот на комплементарност: тој не треба да ги заменува националните судови, туку да интервенира кога релевантните држави не сакаат или не можат вистински да ги истражат и гонат најтешките меѓународни злосторства.
САД, Русија, Израел и Турција не се меѓу државите членки на судот.
Германија, напротив, е силен поддржувач на МКС и на меѓународното кривично право.
Спорот доаѓа во чувствителен момент
Несогласувањето се случува во период кога самиот систем на меѓународни институции е под зголемен притисок.
На отворањето на Генералната дебата на ОН на 22 септември, претседателот на Генералното собрание Калилур Рахман предупреди дека меѓународното право и хуманитарното право не можат да се применуваат селективно ако државите сакаат да ја зачуваат довербата во Обединетите нации.
Генералниот секретар Антонио Гутереш, пак, рече дека принципот според кој моќта треба да биде ограничена со правото е под „длабок притисок“.
Така спорот меѓу Берлин и Вашингтон околу МКС се вклопува во многу поширока дебата што се води во Њујорк: дали постојните меѓународни институции треба да бидат зајакнати и реформирани или државниот суверенитет треба да има поголема тежина во однос на нив.
Сојузници, но не иста политика
Германија и САД остануваат сојузници во НАТО и тесни партнери во безбедноста и економијата, но Вадефул овојпат јавно ја призна разликата.
Берлин нема намера да го следи Вашингтон во напуштање на МКС.
„Совршено е јасно дека стоиме зад Меѓународниот кривичен суд“, рече германскиот министер.
Во недела во која светските лидери во Њујорк дебатираат токму за иднината на мултилатерализмот, германскиот одговор на Трамп ја покажува границата до која Берлин е подготвен да го следи својот најважен трансатлантски сојузник.