Истрага против поранешната шефица на албанската разузнавачка служба отвори прашања за можен неовластен пристап и протекување чувствителни државни информации, откако во јавноста се појавија пораки за кои медиумите велат дека се дел од истражното досие на Специјалното обвинителство против корупција и организиран криминал, познато како СПАК.
Во центарот на случајот е Влора Хисени, поранешна директорка на Државната разузнавачка служба на Албанија, позната како ШИШ, која според објавените комуникации наводно разменувала чувствителни информации со Ергис Агаси, бизнисмен и сторител на кривични дела, со кого била во љубовна врска.
„Спиј мирно, срце, сите радари на државата ги гасам за тебе“, гласи една од пораките што албанските медиуми ѝ ја припишуваат на Хисени.
Во други објавени извадоци таа наводно го советувала Агаси да користи друг телефонски број и му пренесувала информации поврзани со активностите на безбедносните структури.
Поранешната шефица на разузнавањето во домашен притвор
Албанскиот Специјален суд за корупција и организиран криминал во четвртокот ја остави Хисени во домашен притвор.
Таа по рочиштето не одговори на новинарските прашања.
Случајот го истражува СПАК, специјализираното обвинителство формирано во рамките на албанската реформа на правосудството за гонење висока корупција и организиран криминал.
Албанските медиуми јавуваат дека истрагата против Хисени опфаќа сомнежи поврзани со откривање државна тајна и помагање на сторител на кривично дело.
Тоа се сомнежи на обвинителството и не претставуваат утврдена вина. Хисени има право на презумпција на невиност додека евентуалната кривична одговорност не биде утврдена со правосилна судска одлука.
Зошто случајот е чувствителен
ШИШ е главната цивилна разузнавачка служба на Албанија, земја членка на НАТО од 2009 година и кандидат за членство во Европската Унија.
Поради тоа, истрагата има значење што го надминува приватниот однос меѓу Хисени и Агаси.
Клучното прашање е дали информации достапни на највисоките нивоа на албанскиот безбедносен систем биле пренесувани надвор од институциите и дали можеле да бидат користени за избегнување на активностите на органите на прогонот.
Доколку обвинителството го потврди тоа со докази, истрагата ќе треба да утврди и од каде потекнувале информациите, кој имал пристап до нив и дали Хисени дејствувала сама или информациите минувале низ поширока мрежа.
„Кажи им на момците да дејствуваат слободно“
Случајот предизвика жестока политичка расправа во албанскиот парламент.
Газмент Барди, пратеник од опозициската Демократска партија, цитираше делови од комуникацијата и тврдеше дека тогашната шефица на разузнавачката служба му овозможувала на Агаси да знае кога безбедносните структури не дејствуваат.
Според Барди, една од пораките била: „Кажи им на момците денес да дејствуваат слободно“, придружена со пораката дека за него ќе бидат „изгасени радарите на државата“.
Барди ги искористи пораките за да ја обвини владата на премиерот Еди Рама за поврзаност на државните структури со криминални интереси.
Прашањето е кој ги поседувал информациите
За истрагата, содржината на приватните пораки може да биде помалку важна од потеклото на информациите што наводно биле пренесувани.
Доколку дел од нив навистина потекнувале од разузнавачката служба или од други безбедносни институции, обвинителите ќе треба да го реконструираат патот по кој тие излегле од системот.
Тоа вклучува утврдување кој можел да ги види информациите, кога биле достапни, кој ги пренел и дали лицето што ги добило можело да ги употреби за избегнување истрага или полициска акција.
Таквиот институционален аспект е особено чувствителен за Албанија, која како членка на НАТО разменува безбедносни информации со западните сојузници и истовремено се обидува да ги исполни критериумите на Европската Унија во областа на владеењето на правото.
Тест и за антикорупциската реформа
Случајот претставува тест и за СПАК, институција што стана еден од највидливите резултати на повеќегодишната реформа на албанското правосудство.
Обвинителството во последните години отвори повеќе истраги против високи политички и државни функционери, што му даде централна улога во борбата против корупцијата и организираниот криминал.
Истрагата против поранешна шефица на националната разузнавачка служба оди чекор понатаму, бидејќи допира до институција чија работа по природа е тајна и која е дел од националниот безбедносен систем.
Затоа најважното прашање не е интимниот тон на дел од објавените пораки.
Прашањето е дали „радарите на државата“ навистина можеле да бидат исклучени за одредени лица – и, ако можеле, колку длабоко се протегал тој механизам.