Република Северна Македонија во последните десет академски години бележи значително намалување на бројот на запишани студенти, при што падот е многу поизразен кај машката студентска популација.
Според официјалните податоци на Државниот завод за статистика – МАКСтат, бројот на студенти на прв циклус студии се намалил од 59.359 во академската 2014/2015 година на 53.535 во 2024/2025 година, што претставува намалување од 5.824 студенти, односно 9,8 проценти.
Во споредба со претходната академска година, во 2024/2025 година е забележано благо зголемување на бројот на запишани студенти од околу 2,3 проценти.
Според официјалните статистички податоци на ДЗС за 2014/2015 година, тогаш биле запишани 32.175 студентки и 27.184 машки студенти, од вкупно 59.359 студенти.
Во академската 2024/2025 година бројот на студентките изнесувал 31.734, додека бројот на машките студенти бил 21.801, според најновите податоци на Државниот завод за статистика.
Тоа значи дека бројот на студентките во периодот 2014/2015–2024/2025 се намалил за 441, односно за околу 1,4 проценти. Кај машките студенти падот е значително поголем – 5.383 студенти, или околу 19,8 проценти.
Со други зборови, речиси целиот вкупен пад на студентската популација во овој период се должи на намалувањето на бројот на машки студенти.
Жените во последната деценија го зголемиле своето учество во вкупната студентска популација. Во 2014/2015 година тие сочинувале 54,2 проценти од сите запишани студенти, покажуваат податоците на ДЗС.
Во 2024/2025 година нивното учество достигнало 59,3 проценти. Тоа значи дека денес речиси шест од десет запишани студенти се жени.
Трендот на поголемо учество на жените во високото образование е видлив и во податоците од претходните години објавени во статистичките публикации на ДЗС, меѓу кои и Статистичкиот годишник и публикациите за запишани студенти на додипломски студии.
Намалувањето на бројот на студенти треба да се разгледува во поширок демографски и општествен контекст. Меѓу можните фактори се намалувањето на бројот на младите генерации, миграциите, промените на пазарот на труд и изборот на дел од младите да го продолжат образованието во странство.
Намалувањето на студентската популација претставува предизвик за високото образование, особено за високообразовните институции кои се соочуваат со помал број потенцијални студенти.
Доколку ваквиот тренд продолжи, високообразовните институции ќе се соочат со дополнителен притисок за привлекување и задржување на младите, додека креаторите на образовните политики ќе треба да ги земат предвид демографските промени при планирањето на идниот развој на високото образование.
Извори: Државен завод за статистика – МАКСтат, ДЗС – Статистички годишник, образование, ДЗС – „Жените и мажите во Македонија“, ДЗС – публикација за запишани студенти 2016/2017.
Овој текст е подготвен во рамките на проектот „Зајакнување на етичката употреба на генеративни алатки за вештачка интелигенција и медиумското покривање на вештачката интелигенција преку образованието по новинарство во Северна Македонија“, финансиран од Меѓународната програма за развој на комуникациите (IPDC) на УНЕСКО. Изразените ставови и мислења се исклучиво на авторот/авторите и не мора да ги одразуваат ставовите на УНЕСКО како донатор. При изработка на овој текст се користени помошни ВИ-системи.