Студентите во Северна Македонија имаат пристап до различни можности за спорт и рекреација – од универзитетски лиги и факултетски спортски активности, до јавни базени, спортски сали, фитнес-центри и отворени спортски терени.
Сепак, за разлика од некои универзитети во регионот, каде што голем дел од рекреативните програми се целосно бесплатни за студентите, кај нас бесплатните можности се почесто поврзани со универзитетски активности, додека користењето на комерцијалните спортски објекти најчесто се плаќа.
УКИМ има универзитетски спортски лиги
Една од најдиректните можности за студентите во Северна Македонија е спортот организиран преку Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.
Според УКИМ, секоја академска година се организираат универзитетски лиги во кошарка, ракомет, мал фудбал и одбојка, како и натпревари во индивидуални спортови – куглање, стрелаштво со воздушна пушка, тенис, пинг-понг и шах. Изборот на спортовите зависи и од заинтересираноста на студентите.
Универзитетот има и посебен систем за финансирање на културни и спортски активности. За 2026 година УКИМ објави интерен конкурс за средства за културни и спортски активности и други манифестации.
Тоа значи дека студентите можат да спортуваат во организиран систем без да мораат самостојно да плаќаат комерцијална членарина во фитнес-центар или спортски клуб, особено кога станува збор за учество во универзитетските натпревари.
Студентите плаќаат и за спортските активности преку УКИМ
Но, системот не е целосно бесплатен.
При запишувањето на УКИМ студентите плаќаат 750 денари за информативни, културни, спортски, студентски сервиси и други активности, преку таканаречениот ИКСА надомест. Овој надомест го плаќаат и студентите кои се ослободени од школарина или партиципација. Официјалните информации за упис на УКИМ го потврдуваат износот.
Со други зборови, дел од студентскиот спорт е финансиран преку самиот студентски систем, но тоа не значи дека студентите имаат универзален бесплатен пристап до сите спортски објекти во Скопје.
Што е со базените и фитнес-центрите?
Тука разликата е многу поголема.
Во T Arena/SC Boris Trajkovski, еден од најголемите спортски комплекси во Скопје, студентскиот статус сам по себе не значи бесплатен влез.
Според ценовникот на спортскиот центар, дневниот билет за базен чини 300 денари, месечните членски карти се од 2.300 до 3.300 денари, а годишните од 23.000 до 33.000 денари, зависно од пакетот.
Во пребарувањето на понудата во Скопје има и повеќе други комерцијални фитнес и спортски објекти, меѓу кои Athletic Fitness Diamond Mall Skopje, DOMINOR FITNESS и Olympic Pool – Center.
Кај ваквите услуги цената зависи од самиот оператор и не постои единствена национална студентска тарифа која би им овозможила на сите студенти бесплатен или значително субвенциониран пристап.
Студентите можат да спортуваат и без спортска сала
Рекреацијата не мора да значи плаќање членарина.
И самиот УКИМ во своите информации за студентскиот живот ги посочува Кејот на Вардар, Водно и Гази Баба како места погодни за прошетка и рекреација, покрај бројните спортски објекти во Скопје.
Тоа се можности кои се бесплатни, но не претставуваат формална студентска бенефиција – достапни се за целото население.
Во Словенија: многу поголем дел од универзитетската рекреација е бесплатен
Интересна споредба е Универзитетот во Љубљана.
Таму студентите имаат пристап до широк спектар бесплатни спортски програми. Универзитетот наведува дека студентите можат бесплатно да користат програми како функционален тренинг, фитнес, bootcamp, пилатес, јога, бадминтон, пинг-понг, одбојка, кошарка и фудбал.
Во јануари и февруари 2026 година, за време на испитниот период, Универзитетот во Љубљана организирал бесплатни активности на повеќе локации, меѓу кои спортски сали, базени и други спортски објекти. Понудата вклучувала кошарка, фудбал, одбојка, бадминтон, пинг-понг, фитнес, пливање, пилатес и други активности. Универзитетот ги објави програмите и локациите.
Особено значајно е што ова не е само повремена акција. Универзитетот во Љубљана објавува редовна дневна рекреација за студентите, со повеќе локации и различни спортови. Во програмата за 2024/2025 имало и пливање, фитнес, трчање, спортско качување, јога, пилатес, фудбал, кошарка, одбојка и бадминтон, а програмите биле бесплатни за студентите.
Дури и на Биотехничкиот факултет на Универзитетот во Љубљана, програмите како фитнес, јога, пливање, кошарка, одбојка, мал фудбал и активности во природа се бесплатни, освен активности кај кои има реални организациски трошоци, како скијање или изнајмување опрема.
Хрватска: развиена студентска спортска инфраструктура
Хрватска исто така има развиен систем преку студентските центри.
Студентскиот центар во Загреб нуди посебна програма за рекреативни активности, вклучително групни фитнес-програми и теретани во студентските домови.
Во студентските домови „Stjepan Radić“, „Cvjetno naselje“ и „Dr. Ante Starčević“ постојат опремени теретани наменети за студентите. Студентскиот центар објавува посебен ценовник за спортските услуги.
Овој модел е различен од Скопје затоа што спортската инфраструктура е директно поврзана со студентските домови и студентскиот центар, што го прави пристапот поорганизиран и понасочен кон студентската популација.
Србија: рекреација како дел од студентскиот стандард
Во Србија студентскиот стандард вклучува и можности за спорт, култура и рекреација.
Министерството за просвета управува со студентски одморалишта на Авала, Златибор и Палиќ. Според Министерството, системот е наменет не само за одмор туку и за спорт, култура, уметност, опоравок и рекреација.
Средствата за функционирањето на одморалиштата се обезбедуваат од буџетот, при што студентите учествуваат во дел од трошоците.
Српскиот модел, според тоа, има поширока инфраструктура за организиран студентски одмор и рекреација, додека македонскиот систем е повеќе концентриран на универзитетски спорт и локалната инфраструктура.
Најголемата разлика: нема национална „спортска картичка“
Од достапните официјални податоци се издвојува една важна разлика.
Во Северна Македонија не постои единствена национална студентска спортска картичка со која студентот би добил бесплатен или субвенциониран пристап до фитнес, базени, спортски сали и други рекреативни услуги низ земјата.
Наместо тоа, поволностите се поделени:
- УКИМ организира универзитетски спортски лиги;
- факултетите организираат сопствени активности;
- државата преку студентскиот стандард поддржува спортско-рекреативни активности;
- градовите и јавните спортски установи имаат сопствени ценовници;
- приватните фитнес-центри сами одредуваат дали ќе понудат студентски попуст.
И самиот Закон за студентскиот стандард го дефинира студентскиот стандард како систем што, покрај сместување, исхрана и стипендии, треба да ги задоволува и спортско-рекреативните, културните и другите заеднички потреби на студентите.
УКИМ инвестира во нова спортска инфраструктура
Сепак, има и нови инвестиции.
Во март 2026 година УКИМ објави дека започнала реконструкцијата на спортската сала „Св. Кирил и Методиј“. Универзитетот наведува дека реконструираната сала треба да обезбеди подобра спортска инфраструктура и дополнителна поддршка за студентскиот стандард. УКИМ соопшти дека проектот е подготвен во соработка со надлежните институции и Министерството за спорт.
Тоа може да биде важен чекор кон поголем пристап до рекреативни активности, но самото инвестирање во инфраструктура не значи автоматски дека сите услуги ќе бидат бесплатни.
Македонија има можности, но не и единствен систем на бенефиции
Студентите во Северна Македонија не се без можности за рекреација. Напротив, во Скопје има голем број спортски објекти, а УКИМ има универзитетски лиги во повеќе спортови и организирани активности.
Но, кога станува збор за директно субвенционирана рекреација, Северна Македонија заостанува зад примерот на Универзитетот во Љубљана, каде што студентскиот статус носи бесплатен пристап до голем број организирани спортски програми.
Затоа, потенцијален модел за подобрување би бил воведување единствена студентска спортска картичка, со која студентите би добивале бесплатен или значително намален пристап до јавни спортски сали, базени, терени и фитнес-програми.
Таквиот модел би ја претворил рекреацијата од повремена можност во реална студентска бенефиција, слично на бесплатниот превоз или субвенционираниот студентски оброк.
Извори: УКИМ – студентски спорт, УКИМ – културни и спортски активности, УКИМ – реконструкција на спортската сала, Спортски центар „Борис Трајковски“ – ценовник, Универзитет во Љубљана – бесплатна рекреација, Студентски центар Загреб – спорт, Министерство за просвета на Србија – студентски одморалишта.
Овој текст е подготвен во рамките на проектот „Зајакнување на етичката употреба на генеративни алатки за вештачка интелигенција и медиумското покривање на вештачката интелигенција преку образованието по новинарство во Северна Македонија“, финансиран од Меѓународната програма за развој на комуникациите (IPDC) на УНЕСКО. Изразените ставови и мислења се исклучиво на авторот/авторите и не мора да ги одразуваат ставовите на УНЕСКО како донатор. При изработка на овој текст се користени помошни ВИ-системи.