Соединетите Американски Држави одобрија можна продажба на 500 противракетни пресретнувачи „Патриот“ на Украина, во вредност од 2,1 милијарди долари, но украинскиот претседател Володимир Зеленски предупреди дека испораката би можела да трае неколку години, додека неговата земја итно се соочува со недостиг од ракети за противвоздушна одбрана.
Американскиот Стејт департмент во петокот соопшти дека го одобрил барањето за набавка на напредните ракети PAC-3 MSE, наменети за пресретнување балистички и други воздушни закани.
Продажбата ќе биде целосно финансирана од сојузниците на Украина, без директно учество на американски буџетски средства.
Одлуката доаѓа во период на засилени руски напади врз украинските градови и енергетската инфраструктура, додека Киев се обидува да обезбеди доволно противракетна муниција пред зимата.
Зеленски: Ракетите ни се потребни веднаш
Зеленски ја поздрави американската одлука, но предупреди дека одобрувањето на набавката не значи и брза испорака.
Според него, за реализацијата на договорот би можеле да бидат потребни неколку години, додека украинската армија веќе се соочува со сериозен недостиг од пресретнувачи.
Украинскиот претседател претходно изјави дека Киев речиси еден месец чекал американско одобрение за испорака на дополнителни ракети за противвоздушна одбрана.
Тој наведе дека Русија во изминатите две недели извела повеќе од 30 напади врз клучни делови од украинската електроенергетска мрежа.
Нападите врз енергетските објекти го зголемуваат ризикот од прекини во снабдувањето со електрична енергија и греење во пресрет на зимските месеци.
Кој ќе ги плати ракетите?
Според американскиот Стејт департмент, набавката ќе се финансира преку придонеси од Канада, Германија и Норвешка во рамките на програмата JUMPSTART, како и преку средства поврзани со кредитната поддршка на Европската Унија за Украина.
Главен изведувач на договорот ќе биде американската одбранбена компанија „Локхид Мартин“.
Предложениот пакет вклучува 500 ракети PAC-3 MSE, резервни делови, логистичка поддршка и придружна опрема.
Стејт департментот оцени дека продажбата ќе придонесе за зајакнување на украинската противвоздушна одбрана и ќе ги поддржи американските надворешнополитички и безбедносни интереси.
Станува збор за одобрена можна продажба, која подлежи на понатамошни процедури, вклучително и разгледување во американскиот Конгрес.
Зошто испораката би можела да трае со години?
Главниот проблем е ограничениот производствен капацитет и големата меѓународна побарувачка за ракетите „Патриот“.
Според Би-би-си, нарачката се однесува на новопроизведени ракети, а не на пресретнувачи што веќе се наоѓаат во американските воени резерви.
Тоа значи дека Украина не може да смета на брза испорака на целиот пакет.
Според податоците наведени од американското Министерство за одбрана, годишното производство изнесува околу 600 ракети, додека побарувачката е зголемена поради воените конфликти и потребите на американските сојузници.
Официјален распоред за испораката на 500-те ракети сè уште не е објавен.
Ракетите PAC-3 се меѓу најважните средства што Украина ги користи за одбрана од руските балистички ракети, кои се особено тешки за пресретнување со други системи.
Одлуката доаѓа по тензии меѓу Трамп и Зеленски
Американското одобрение следува по нови несогласувања меѓу администрацијата на претседателот Доналд Трамп и украинското раководство.
Претходно во октомври, Трамп ја критикуваше украинската политичка позиција во однос на преговорите за завршување на војната, а Вашингтон презеде и мерки за ублажување на дел од санкциите кон Русија во контекст на снабдувањето со дизел.
Односите меѓу Вашингтон и Киев делумно се стабилизираа по разговорите на Зеленски со американски претставници во Осло на 20 октомври.
Сепак, украинските власти продолжуваат да бараат забрзување на испораките на веќе договорената воена помош.
Дипломатски судир со Русија на Г20
Одлуката за ракетите беше објавена во време кога американскиот државен секретар Марко Рубио беше домаќин на состанокот на министрите за надворешни работи на Г20 во Атланта.
Неколку европски дипломати одбија да учествуваат на заедничкото официјално фотографирање поради присуството на рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров.
Британскиот министер за надворешни работи Ед Милибанд ја обвини Москва за агресијата против Украина и за цивилните жртви од руските напади.
Русија ја започна целосната инвазија на Украина во февруари 2022 година, по претходната анексија на Крим во 2014 година.
За Киев, одобрените 500 ракети претставуваат значајна долгорочна набавка, но непосредното прашање останува како да се обезбедат доволно пресретнувачи за заштита на градовите и енергетската инфраструктура во текот на претстојната зима.