Одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп привремено да ги олесни санкциите за руски дизел може да донесе дополнителни количини на светскиот пазар, но веројатно нема значително да ги намали цените на горивата во САД, оценува анализа на „Форбс“.
Трамп на 9 октомври соопшти дека Русија веднаш ќе испорача повеќе од 300.000 тони дизел за американскиот и глобалниот пазар, уште 500.000 тони во ноември и еден милион тони потоа.
Според него, зависно од состојбата на руските рафинерии, би можеле да следуваат уште три милиони тони.
Американското Министерство за финансии потоа најави привремена општа лиценца што дозволува руски дизел повторно да стигнува на глобалниот пазар.
Вкупната количина е ограничена
Вкупно најавените околу 4,8 милиони тони, или приближно 36 милиони барели дизел, се значајна количина, но според пресметката во анализата претставуваат помалку од осум дена од глобалната поморска трговија со дизел.
Тоа значи дека дополнителната понуда може да донесе краткорочно олеснување, но тешко дека сама по себе ќе создаде драматичен пад на цените.
Уште поважно, најголемиот дел од најавените руски испораки зависи од состојбата на рафинериите во Русија.
Украинските напади го намалија руското производство
Украина од 2023 година изведува напади врз руски рафинерии со цел да го намали производството на горива и приходите што Москва ги користи за финансирање на војната.
Според податоци на Меѓународната агенција за енергија, руското производство на бензин е околу 20% пониско од нивото во 2025 година, додека производството на дизел е намалено за речиси 30%.
Русија истовремено воведе ограничувања за извоз на дизел за да го заштити домашниот пазар.
Тоа го ограничува просторот Москва брзо да испорача големи дополнителни количини во странство.
Цените растеа и додека важеше претходното олеснување
Анализата потсетува дека САД и претходно привремено ги олеснуваа ограничувањата за руска енергија.
Од март до јуни 2026 година беа дозволени одредени руски испораки со цел да се зголеми понудата на глобалниот пазар по нарушувањата предизвикани од војната со Иран и проблемите околу Ормускиот Теснец.
Но американските цени на горивата продолжиле да растат.
Просечната цена на бензинот во САД била 2,91 долари за галон во февруари, 3,64 долари во март, а во мај достигнала 4,48 долари.
Во септември бензинот бил во просек 4,36 долари за галон.
Кај дизелот растот бил уште посилен – од 3,72 долари во февруари на 6,29 долари во септември.
Главниот проблем е дизелот, не суровата нафта
Според анализата, сегашниот притисок врз пазарот е концентриран повеќе кај дизелот отколку кај суровата нафта.
Глобалните резерви на дизел се намалуваат, особено во САД, додека извозот од Блискиот Исток исто така ослабнал.
Тоа значи дека евентуално зголемување на понудата на сурова нафта нема автоматски да го реши недостигот од дизел.
Договор за „Лукоил“ би имал ограничен ефект
Паралелно со договорот за дизел, Вашингтон и Москва разговараат и за можната продажба на странските средства на рускиот „Лукоил“.
Според американски медиумски извештаи, трансакцијата би опфатила нафтени полиња, рафинерии и бензински пумпи надвор од Русија.
Но странските средства на „Лукоил“ учествуваат со околу 0,5% во глобалното производство на нафта.
Промената на сопственоста затоа не би создала значителна нова понуда на пазарот.
Американската Администрација за енергетски информации веќе пред договорот со Русија прогнозираше постепено намалување на цените.
Според октомвриската прогноза, бензинот во САД би требало во просек да изнесува 3,91 долари за галон во 2026 година и 3,56 долари во 2027 година.
Кај дизелот прогнозата е 5,19 долари во 2026 и 4,49 долари во 2027 година.
Тоа значи дека дел од очекуваното поевтинување може да се случи и без голем ефект од рускиот договор.