Фото: БТА
Во Бугарија утрово започна гласањето на претседателските избори, кои се сметаат за важен политички тест за владата на премиерот Румен Радев, шест месеци по убедливата победа на неговата партија „Прогресивна Бугарија“ на парламентарните избори во април.
Според Бугарската национална телевизија (БНТ), право на глас имаат околу 6,59 милиони граѓани, а гласачките места се отворени до 20 часот. Доколку пред избирачките места има граѓани што чекаат, гласањето може да биде продолжено за еден час.
На изборите учествуваат 27 кандидатски двојки за претседател и потпретседател, но анкетите покажуваат најголема поддршка за Јотова и Ѓуров.
Според истражувањето на агенцијата „Алфа рисрч“, објавено во пресрет на изборите, Јотова има 43,4 проценти поддршка, а Ѓуров 28,9 проценти.
Доколку ниту еден кандидат не ги исполни условите за победа во првиот круг, вториот круг ќе се одржи на 1 ноември.
Нападите во Црното Море ја сменија изборната агенда
Иако бугарскиот претседател има претежно церемонијална улога, изборите добија дополнително политичко значење по нападите со беспилотни летала врз трговски бродови во Црното Море.
Нападите во близина на бугарското крајбрежје предизвикаа загриженост поради ширењето на безбедносните последици од руската војна против Украина.
Според Ројтерс, во нападите се стравува дека загинале околу дваесетина морнари, а бугарската влада побарала помош од сојузниците во НАТО и ЕУ за зајакнување на поморската безбедност.
Украина и дел од европските претставници ја обвинија Русија за нападите, додека бугарските власти не утврдија јавно конечна одговорност.
Премиерот Радев изјави дека нема доволно цврсти докази за директно обвинување на конкретна страна, но дека последиците од нападите ѝ одат во прилог на Русија.
По инцидентите, владата го преиспита првичниот став за учество во иницијативите за заштита од дронови.
Јотова предлага „Коалиција за мир“, Ѓуров поддржува посилна помош за Украина
Разликите во односот кон војната во Украина станаа едно од главните прашања во кампањата.
Јотова, која претходно два мандата беше потпретседателка на Радев, се залага за формирање „Коалиција за мир“, преку која Бугарија би имала посилна дипломатска улога во напорите за завршување на војната.
Таа порача дека нема да дозволи бугарски војници да учествуваат во војната во Украина додека ја извршува претседателската функција.
Меѓутоа, бугарскиот парламент уште во 2025 година усвои декларација со која е исклучено учеството на бугарските вооружени сили во борбени операции на украинска територија.
Ѓуров, кој ја има поддршката од прозападните реформски партии, застапува поцврста поддршка за Украина и поблиска соработка со западните сојузници.
Како технички премиер, тој потпиша договор за безбедносна соработка со Киев.
Тест за владеењето на Румен Радев
Претседателските избори се прв поголем национален тест за партијата „Прогресивна Бугарија“, која во април освои парламентарно мнозинство.
Политикологот Христо Панчугов од Новиот бугарски универзитет во Софија за Дојче веле оцени дека претседателската функција има особено значење во услови кога една политичка партија контролира силно парламентарно мнозинство.
Ѓуров во кампањата предупреди на концентрација на политичка моќ и порача дека претседателот треба да биде институционална противтежа на Владата.
Јотова, пак, настапува со поддршка на владејачката партија и нагласува дека стабилноста и дипломатските решенија се важни во сегашната безбедносна ситуација.
Според бугарскиот Устав, претседателот е врховен командант на вооружените сили, ја претставува државата во меѓународните односи, има право на вето врз законите и одредени овластувања за именување функционери.
Клучни можат да бидат гласачите на ГЕРБ и ДПС
Дополнителна неизвесност создава фактот што две етаблирани политички партии, ГЕРБ и ДПС, немаат сопствени претседателски кандидати.
На парламентарните избори во април нивните листи добија вкупно повеќе од 660.000 гласови.
Според анализата на Дојче веле, дел од поддржувачите на ГЕРБ би можеле да го поддржат Ѓуров, додека гласачите на националистичката партија „Преродба“ претставуваат друга значајна група во можниот втор круг.
Истражувањата укажуваат и на релативно низок очекуван одѕив, што може да влијае врз условите за избор на претседател во првиот круг.
Избори со регионално и европско значење
Бугарија, како членка на НАТО и Европската Унија, се наоѓа во чувствителна безбедносна положба поради близината на војната во Украина и нападите врз бродови во Црното Море.
Изборите се одржуваат и во период кога Софија има важна улога во политиката на проширување на ЕУ кон Западен Балкан, вклучувајќи го и пристапниот процес на Северна Македонија.
Иако кандидатите главно се фокусираа на Украина и домашната политичка рамнотежа, идниот бугарски претседател ќе има улога и во претставувањето на државните позиции кон соседните земји.
Првите прелиминарни резултати се очекуваат по затворањето на гласачките места вечерва.