Северна Македонија, Србија, Бугарија и Грција се договорија за поблиска координација и размена на електрична енергија во текот на зимата, како и за забрзување на гасните и другите енергетски врски меѓу четирите земји.
Министрите за енергетика Сања Божиновска, Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ, Ива Петрова и Ставрос Папаставру на состанок во Белград разговарале за состојбата на преносната инфраструктура, подготвеноста за зимата, обновливите извори и системите за складирање електрична енергија.
Посебен фокус бил ставен на пумпно-акумулациските хидроцентрали и на можностите четирите земји поефикасно да си помагаат при недостиг или вишок на електрична енергија.
Македонија и Србија влегуваат во Вертикалниот гасен коридор
Министрите го поздравиле приклучувањето на Србија и Северна Македонија кон проектот Вертикален гасен коридор.
Проектот треба да овозможи транспорт на течен природен гас од грчките терминали преку Бугарија и Романија кон Унгарија, Словенија, Украина и Молдавија.
Во тој систем треба да се вклучи и интерконекторот Грција–Северна Македонија, кој е во изградба.
Според планот, грчкиот дел треба да биде завршен до крајот на оваа година, а македонскиот дел во 2027 година.
Паралелно се подготвува и гасната врска меѓу Северна Македонија и Србија.
Првите цевки за српскиот дел веќе се испорачани, а поставувањето треба да почне наскоро.
Нов пат за гас од Александруполис
Новата инфраструктура треба да овозможи дополнителен правец за снабдување со течен природен гас од терминалот во Александруполис.
Тоа би им овозможило на Северна Македонија и Србија поголем пристап до алтернативни извори на гас и помала зависност од традиционалните рути.
До 2027 година капацитетот за извоз на гас од Грција кон Бугарија се очекува да достигне 9,5 милијарди кубни метри годишно.
Оваа инфраструктура треба дополнително да ги олесни тековите кон Србија и Северна Македонија.
Солун–Скопје–Ниш како нов нафтоводен правец
Министрите разговарале и за можен развој на нафтоводна мрежа за нафтени деривати по правецот Солун–Скопје–Ниш.
Таквиот проект би ја поврзал Србија преку Северна Македонија со пристаништето и енергетската инфраструктура во Солун.
Ако биде реализиран, правецот би претставувал дополнителен енергетски коридор низ Северна Македонија.
Обновливи извори и складирање
На состанокот биле разгледани и заеднички проекти во обновливите извори и системите за складирање електрична енергија.
Посебно внимание било посветено на пумпно-акумулациските хидроцентрали, кои можат да складираат електрична енергија кога производството е високо и да ја враќаат во системот во периоди на зголемена побарувачка.
Министрите разговарале и за праведната енергетска транзиција и декарбонизацијата на Западен Балкан.
ЕУ се бара да помогне со финансирањето
Четирите земји ја нагласиле потребата од координирана поддршка и соодветно европско финансирање за енергетската транзиција на регионот.
Тема била и примената на европскиот механизам за јаглеродно приспособување на границите – CBAM.
Земјите од регионот бараат поддршка за приспособување на новите европски правила, кои директно ќе влијаат врз енергетски интензивните индустрии.
Следната министерска средба на Северна Македонија, Србија, Бугарија и Грција за регионална енергетска соработка ќе се одржи во Софија во 2027 година.