Турскиот бизнисмен Билал Кара, сопственик на здравствената групација „Санте Плус“ и поранешен почесен конзул на Северна Македонија во Измир, се најде во центарот на две одделни истраги за финансиски злоупотреби во приватното здравство во Северна Македонија и Албанија.
Во Скопје, Кара е меѓу осомничените во истрагата за наводна двојна наплата на операции на очи, во која Фондот за здравствено осигурување (ФЗО) се сомнева дека бил оштетен за околу 1,7 милиони евра, а приватната здравствена установа наводно стекнала противправна имотна корист од 4,25 милиони евра.
Во Тирана, пак, албанското обвинителство води постапка поврзана со прикривање приходи, даночни неправилности и работењето на клиниката „Интернешнл Медикеар“, која претходно функционирала под името „Санте Плус“.
Двата предмета се однесуваат на различни здравствени установи и различни наводни злоупотреби. Меѓутоа, објавените информации и документите на албанското обвинителство покажуваат дека тие имаат заедничка деловна врска преку Кара и групацијата „Санте Плус“.
Од почесен конзул до осомничен во Скопје
На 29 октомври Министерството за внатрешни работи на Северна Македонија спроведе полициска акција поради сомневања за незаконски исплати од Фондот за здравствено осигурување кон приватна очна болница.
Поднесени се кривични пријави против 11 физички лица и едно правно лице.
Меѓу осомничените се поранешните директори на ФЗО Ден Дончев и Орхан Рамадани, поранешни и сегашни службени лица, како и претставници на приватната здравствена установа.
На 30 октомври повеќе македонски медиуми објавија дека меѓу приведените е и Билал Кара, сопственик на „Санте Плус груп“ и претседател на Управниот одбор на „Европската очна болница“.
Според телевизиите Телма и Сител, Кривичниот суд определил мерки за претпазливост за девет осомничени, вклучувајќи го и Кара. Нему му бил одземен пасошот, му било забрането да ја напушта државата и му била определена обврска редовно да се јавува во судот.
Во меѓувреме, медиумите објавија дека Ден Дончев не се наоѓа во земјата.
Кара бил назначен за почесен конзул на Северна Македонија во Измир во периодот кога со Министерството за надворешни работи раководел Бујар Османи.
Покрај дипломатската функција, Кара бил активен и во деловните односи меѓу Турција, Северна Македонија и Албанија, вклучувајќи го Турско-македонскиот бизнис совет при турскиот Совет за надворешни економски односи.
Неговите деловни и почесни дипломатски функции добиваат дополнително значење поради прашањето дали надлежните институции во Северна Македонија биле запознаени со проблемите на компаниите поврзани со него во соседните земји.
Албанската истрага започнала пред македонската акција
Уште во септември 2025 година, Инбокс7 објави дека албанската полиција ја затворила приватната клиника „Интернешнл Медикеар“ во Тирана поради сомневања за даночно затајување и неправилности при медицински интервенции.
Според тогашните информации, компанијата била поврзана со „Санте Плус“, а албанските органи го идентификувале Кара како еден од сопствениците.
Во меѓувреме, Обвинителството во Тирана објави и официјални информации за истрагата против „Интернешнл Медикеар“ и „Санте Плус груп“.
Според обвинителството, истрагата се води во предмет со број 5022/2024, а била започната по пријава на португалски државјанин кој платил 5.200 евра за три медицински услуги што не биле реализирани според првичниот договор.
По повеќе одложувања, пациентот побарал враќање на средствата, но без успех.
Потоа истражителите утврдиле сомневања за непријавени приходи и неправилности при пресметување даноци и придонеси за вработените.
Во официјалното соопштение албанското обвинителство наведува дека даночната контрола открила непријавен ДДВ, непријавени плати и други даночни обврски во работењето на компаниите.
Обвинителството побарало и обезбедување на движниот и недвижниот имот на „Интернешнл Медикеар“ и „Санте Плус груп“.
Особено значаен е наодот на албанските истражители дека двете компании биле поврзани преку ист сопственик и управувачки структури.
Во документите на обвинителството Билал Кара е идентификуван со иницијалите Б.К. како акционер во „Санте Плус груп“.
Овие официјални наоди ја потврдуваат деловната поврзаност што претходно беше објавена во албанските медиуми.
Во Скопје – сомневања за двојна наплата на операции
Македонската истрага се однесува на договор склучен во 2020 година меѓу ФЗО и приватната очна болница.
Според полициската пријава, договорот бил склучен спротивно на интерните процедури и пропишаните правила на Фондот.
Истражителите се сомневаат дека преку невистинити податоци во електронскиот систем и фактури со неточна содржина бил овозможен механизам за наплата на истите здравствени услуги од два извора.
ФЗО плаќал за операциите, а од пациентите истовремено се барало да ја платат приватната цена, покрај законската партиципација.
Според МВР, од ваквата практика можеби биле оштетени меѓу 3.000 и 4.000 пациенти.
Пријавената штета за ФЗО е околу 104,8 милиони денари, а дополнително се наведуваат 525.000 денари за ненаплатени договорни казни.
Сомнителната противправна имотна корист на болницата за периодот од 2022 до 2025 година е проценета на околу 261,3 милиони денари.
Овие износи се однесуваат на различни финансиски категории и не претставуваат автоматски збирна штета.
Две држави, различни постапки, заедничка деловна врска
Во Албанија предмет на истрагата се даночните обврски, пријавувањето приходи и деловното работење на клиниката.
Во Северна Македонија истрагата е насочена кон договорните односи со ФЗО, исплатите за здравствени услуги и сомневањата за двојна наплата.
Засега нема јавно потврден доказ дека двете постапки се дел од единствена прекугранична криминална шема.
Сепак, деловната поврзаност и истовременото појавување на ист бизнисмен во двете истраги отвораат прашања за надзорот над приватните здравствени установи што работат преку регионални групации.
Не е јасно дали македонските здравствени и финансиски институции барале информации од албанските власти за компаниите поврзани со Кара по акцијата во Тирана во септември 2025 година.
Исто така, не е објавено дали Министерството за надворешни работи презело постапка за проверка на неговиот почесен конзуларен статус по појавувањето на сомневањата во Албанија.
Кој ќе им ги врати парите на пациентите?
Македонската истрага отвора и прашање за обесштетувањето на граѓаните.
Ако се потврдат сомневањата дека илјадници пациенти плаќале операции веќе покриени од Фондот, ќе треба да се утврди на кој начин можат да ги побараат назад средствата.
Засега не е објавена посебна постапка за идентификација и евентуално обесштетување на пациентите.
Не е познато ниту дали ФЗО започнал внатрешна проверка на сите договори и исплати кон здравствената установа.
Двата случаи остануваат предмет на одделни постапки, а сите осомничени имаат право на презумпција на невиност.
За македонските институции остануваат три суштински прашања: како бил контролиран договорот со приватната болница, дали биле преземени мерки по сознанијата од Албанија и кој ќе ја надомести евентуалната штета на пациентите и јавните средства.