Огромните инвестиции во вештачка интелигенција, дата-центри, чипови и енергетска инфраструктура може да создадат нов системски ризик за глобалната економија доколку приходите од ВИ не ги оправдаат сегашните очекувања, предупредува авторот Џон Мек Глион во анализа објавена во „The Hill“.
Според него, ВИ одамна престанала да биде само софтверски тренд и станала темел врз кој се градат очекувањата на технолошките компании, енергетскиот сектор, комерцијалните недвижности, индустријата и финансиските пазари.
Проблемот, пишува тој, е што огромен дел од тие инвестиции се засноваат на претпоставка дека побарувачката за ВИ-компјутерска моќ и софтвер ќе расте речиси неограничено.
Трилиони во чипови, струја и дата-центри
Најголемите технолошки компании трошат огромни суми на графички процесори, дата-центри со течно ладење, електрични мрежи, нови извори на енергија и индустриска инфраструктура.
Изградбата на еден модерен дата-центар може да чини стотици милиони долари, а инвестициите често се врзани со долгорочни договори за електрична енергија.
Во исто време, хардверот има краток животен циклус.
Новите генерации на чипови брзо ја намалуваат вредноста на постојната опрема, што значи дека голем дел од денешните инвестиции може да стане технолошки застарен многу побрзо од класичната индустриска инфраструктура.
Што ако ВИ-приходите не пристигнат?
Клучниот ризик е јазот меѓу вложените средства и реалните приходи.
Ако компаниите не успеат да ја претворат ВИ во доволно големи и стабилни приходи од софтвер, автоматизација и корпоративни услуги, огромен дел од сегашните инвестиции може да се покаже како прекумерен.
Во тој случај, проблемот нема да остане ограничен на технолошките компании.
Дата-центрите се поврзани со електроенергетски компании, градежни фирми, производители на цемент, челик, кабли и системи за ладење.
Падот на инвестициите би се прелеал врз цели индустриски синџири.
Пензиите се изложени преку берзата
Анализата предупредува и дека обичните граѓани се изложени на ВИ-балонот дури и ако воопшто не инвестираат директно во технологија.
Големите технолошки компании имаат огромна тежина во берзанските индекси, а пензиските фондови, инвестициските фондови и штедните планови автоматски вложуваат токму во тие компании.
Ако вредноста на неколку најголеми ВИ-компании нагло падне, последиците може директно да се почувствуваат во пензиските и штедните портфолија.
Вработувањето може да биде следната жртва
Дополнителен ризик е што многу компании веќе ги оправдуваа замрзнатите вработувања, задолжувањето и инвестициите со очекување дека ВИ ќе донесе голем раст на продуктивноста.
Ако таа продуктивност не се појави во очекуваниот обем, корпоративните маржи ќе бидат под притисок.
Тогаш компаниите би можеле да реагираат со нови кратења на трошоците и отпуштања.
Парадоксот е што ВИ би можела да предизвика губење работни места не затоа што автоматизацијата успеала премногу добро, туку затоа што не успеала да ги исполни ветувањата врз кои биле направени огромните инвестиции.
Ризикот стигнува и до банките
Финансискиот систем е уште една точка на ранливост.
Банки, приватни инвестициски фондови и небанкарски кредитори финансираат дата-центри, енергетски проекти и хардверски лизинг.
Особено голема изложеност има приватниот кредит, каде што инвеститорите често преземаат поголем ризик во замена за повисоки приноси.
Ако вредноста на дата-центрите и технолошката опрема падне, а очекуваните приходи исчезнат, загубите може да преминат од билансите на технолошките компании кон кредиторите.
Тоа би создало притисок врз ликвидноста и условите за кредитирање.
Не е нова 2008, но логиката е слична
Авторот прави паралела со финансиската криза од 2008 година, но не тврди дека структурата е идентична.
Сличноста е во нешто друго: кога финансискиот систем почнува да третира идни приходи како речиси сигурни, а врз тие очекувања се натрупува долг, корекцијата може да стане многу поширока од првичниот сектор.
Во случајот со ВИ, можниот синџир би изгледал вака: помали од очекуваните приходи, пад на вредноста на технолошките компании, помали инвестиции во дата-центри, проблеми кај добавувачите и кредиторите и на крај построги финансиски услови за целата економија.