Европската Унија и Канада следниот месец треба да објават широко стратешко партнерство што ќе опфати критични суровини, енергија, одбрана, вештачка интелигенција, Арктикот и дигиталната трговија, додека двете страни се обидуваат да ги продлабочат врските во услови на зголемени трговски тензии со Соединетите Држави.
Според нацрт-заедничка изјава во која увид имал „Политико“, договорот треба да биде претставен на самитот ЕУ–Канада што започнува на 29 октомври во Монтреал.
„Светот брзо се менува, со невидени геополитички предизвици, како и предизвици во трговијата, енергетиката, технологијата, климата и ресурсите“, се наведува во нацрт-документот.
Брисел и Отава планираат да кажат дека сакаат „подлабок и поинтегриран однос“, заснован на заеднички вредности, широк пристап до пазарите и комплементарни економски капацитети.
Критичните минерали во центарот
Еден од најважните делови на партнерството ќе биде снабдувањето со критични минерали.
ЕУ и Канада сакаат да го забрзаат инвестирањето во рударски и преработувачки проекти, да ги зајакнат синџирите на снабдување и да создадат залихи што би можеле да се користат при пазарни шокови или геополитички кризи.
Во нацрт-документот се наведува дека двете страни сакаат да ги усогласат стратегиите и стандардите и подиректно да ги поврзат своите индустрии.
Тоа е особено важно во услови кога Европа и Канада се обидуваат да ја намалат зависноста од ограничен број добавувачи за суровини неопходни за батерии, електрични возила, одбранбена индустрија и напредни технологии.
Од течен гас до нуклеарна енергија
Партнерството треба да опфати и енергетска соработка.
ЕУ и Канада планираат заеднички да развиваат нискојаглеродни и сигурни извори на енергија, вклучително течен природен гас, хидроенергија, соларна и ветерна енергија, како и нуклеарна енергија.
Целта е да се зголеми енергетската безбедност и истовремено да се намали зависноста од геополитички ризични извори.
ВИ, квантни технологии и сајбер-безбедност
Партнерството оди многу подалеку од класичната трговија.
Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен веќе најави дека ЕУ и Канада ќе создадат технолошки сојуз.
„Ќе создадеме технолошка алијанса. Ќе ги интегрираме нашите одбранбени индустриски бази. Ќе го направиме Арктикот водечки заеднички проект. Ќе работиме на енергија, критични минерали и батерии. На ВИ, квантни технологии, сајбер и економска безбедност“, рече Фон дер Лајен во своето септемвриско обраќање.
Тоа значи дека соработката ќе опфати некои од најчувствителните технологии што денес се во центарот на глобалната конкуренција.
Одбраната станува дел од економското партнерство
ЕУ и Канада планираат и поголема интеграција на одбранбените индустрии.
Тоа би можело да значи повеќе заеднички набавки, инвестиции и индустриско производство, како и подлабока координација во безбедносната политика.
Во нацрт-документот се споменува и продолжување на заедничката поддршка за Украина.
Истовремено, Арктикот треба да стане една од клучните области на соработка – регион кој добива сè поголемо стратегиско значење поради ресурси, нови транспортни рути и засилената активност на Русија и Кина.
Купуваат и 50 авиони за гасење пожари
Една од поконкретните мерки е заедничката набавка на 50 противпожарни авиони De Havilland.
Авионите треба да бидат подготвени за употреба во Европа и Канада од 2030 година и ќе бидат наменети за борба со шумските пожари, кои стануваат сè почести и поразорни.
Тоа е еден од примерите како партнерството треба да опфати и климатска безбедност, а не само трговија и геополитика.
Трамп како позадина на зближувањето
Зближувањето меѓу ЕУ и Канада доаѓа во момент кога и двете страни се соочуваат со последици од трговската политика на американскиот претседател Доналд Трамп.
Фон дер Лајен неодамна предложи Канада да добие форма на асоцијативно членство во ЕУ, по што Трамп се закани со нови царини.
Иако идниот договор не значи членство на Канада во ЕУ, обемот на соработката покажува дека Брисел и Отава сакаат да изградат значително подлабок економски и безбедносен однос.
Партнерството треба да опфати дигитална трговија, технологии, одбранбена индустрија, енергетика, критични ресурси и заеднички стратешки проекти.
Тоа го прави многу повеќе од класичен трговски договор.
Во време кога глобалните економски блокови повторно се прегрупираат, ЕУ и Канада се обидуваат да изградат модел на соработка што ќе им даде поголема автономија во однос на Вашингтон, Пекинг и Москва.