Да учат, да поставуваат прашања и критички да размислуваат, да ја користат вештачката интелигенција без да ѝ го препуштат сопствениот ум, да патуваат и да се образуваат во странство, но своето знаење да го вратат дома – тоа беа главните пораки што македонскиот државен врв им ги упати на студентите на почетокот на новата академска година.
Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова и министерката за образование и наука Весна Јаневска им се обратија на бруцошите на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, додека премиерот Христијан Мицкоски новата академска година ја започна со студентите на Универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип.
Иако со различен тон, пораките имаа заедничка нишка: знаењето треба да биде основа за личниот успех, но и ресурс за развојот на земјата.
Сиљановска-Давкова: Не дозволувајте ВИ да го наруши природниот ум
Сиљановска-Давкова, која и самата доаѓа од академската заедница, го опиша универзитетот како простор за знаење, но и за бунтовност, поставување прашања и преиспитување на воспоставените ставови.
„Кога и да дојдам на овој простор, чувствувам некоја чудна младешка енергија. Вие бевте и, за мене, останувате бунтовници со причина“, им рече таа на студентите.
Осврнувајќи се на традицијата на Кирил и Методиј, претседателката рече дека и мала држава може да создава големи умови и ги повика студентите да ја продолжат традицијата на знаењето.
Но во нејзината порака се најде и еден од најголемите предизвици со кои ќе се соочува сегашната генерација студенти – вештачката интелигенција.
Сиљановска-Давкова предупреди дека студентите не треба да дозволат вештачката интелигенција да го наруши „природниот ум“.
Пораката доаѓа во момент кога генерацијата што сега влегува на универзитет ќе студира во период во кој генеративната вештачка интелигенција сè повеќе станува дел од учењето, истражувањето и идниот пазар на труд.
Мицкоски: Одете, учете – но вратете се
Премиерот Мицкоски во Штип ја насочи својата порака кон друг голем македонски проблем – заминувањето на младите.
Тој ги повика студентите да не се затвораат пред можностите што ги нуди светот.
Напротив, рече дека треба да патуваат, да учат и да се усовршуваат во странство.
Но потоа, порача тој, треба да се вратат.
„Каде и да одите, вратете се дома. Вратете се со знаење, со искуство, со идеи и со сила за заедно да ја градиме нашата татковина, Македонија“, рече Мицкоски.
Премиерот рече дека истата порака им ја упатува и на своите двајца синови – да ги користат можностите што им се нудат надвор од земјата, но своето знаење и искуство на крајот да ги донесат дома.
Тој ги предупреди студентите и да не го поистоветуваат животот со идеализираната слика што ја гледаат на социјалните мрежи.
„Вистинскиот живот е борбата што ве чека, борбата за вашето семејство и борбата за вашата родена земја, Македонија“, рече Мицкоски.
Јаневска: Бидете љубопитни и храбри
Министерката Јаневска, пак, ја стави тежината врз знаењето, истражувањето и способноста на студентите да поставуваат прашања.
„Бидете љубопитни и храбри во потрагата по нови знаења“, им порача таа на бруцошите на УКИМ.
Јаневска оцени дека студентите се најголемиот потенцијал што го има земјата и дека меѓу нив се идните професионалци, иноватори и лидери.
Таа ги повика максимално да ги користат можностите за истражувања, меѓународни размени и учество во проекти.
Пораката е поврзана и со реформите што МОН ги најавува во високото образование. Министерството подготвува нови закони за високо образование и научноистражувачка дејност, а меѓу приоритетите ги наведува подобрувањето на квалитетот и студентскиот стандард.
Нови програми, домови и стипендии
Јаневска рече дека дел од постојните студиски програми биле евалуирани, а акредитирани се и нови програми со цел високото образование подобро да се усогласи со европските стандарди и потребите на пазарот на труд.
Промени се најавуваат и во студентскиот стандард.
Според министерката, реконструирани се два студентски дома во Скопје, а наскоро се очекува отворањето и на „Кузман Јосифовски-Питу“, по што треба да продолжи реконструкцијата на останатите домови.
МОН најавува и нов конкурс за студентски стипендии со дополнителни категории, меѓу кои поддршка за студенти со ретки болести и со посебни образовни потреби.
Министерството наведува дека во изминатиот период се проширувале и други мерки за студентскиот стандард, меѓу кои субвенционираниот студентски оброк и дигитализацијата на постапките за остварување студентски права.
8.851 места за нови студенти на УКИМ
На УКИМ годинава беа понудени 8.851 место за бруцоши на 23 факултети.
На најстариот и најголем универзитет во земјата студираат повеќе од 26.000 студенти, од кои над 23.400 се на додипломски студии.
Останатите се запишани на магистерски и докторски студии.
УКИМ располага со 242 студиски програми на прв циклус, 313 на втор и 99 програми на трет циклус.
Бројките покажуваат колкав дел од новата генерација професионалци поминува низ еден универзитет, но и колкав е предизвикот тие студенти по дипломирањето да најдат причина својата иднина да ја градат во земјата.
Пораката е лесна, предизвикот е потежок
Пораките од државниот врв на почетокот на академската година се сведуваат на три глаголи: учете, мислете и вратете се.
Но зад нив стои потешко прашање.
Универзитетите можат да создадат образовани кадри, студентите можат да користат меѓународни размени и да стекнат искуство во странство, а новите технологии можат да им отворат можности што претходните генерации ги немале.
Предизвикот за државата е да создаде услови поради кои тие млади луѓе ќе сакаат да се вратат.
Затоа пораката на Мицкоски „каде и да одите, вратете се дома“ е истовремено порака до студентите и задача за институциите.
А пораката на Сиљановска-Давкова дека студентите треба да останат „бунтовници со причина“ потсетува на другата функција на универзитетот: не само да создава дипломирани кадри, туку луѓе кои поставуваат прашања.
Во време на вештачка интелигенција, брзи технолошки промени и силна мобилност на младите, токму способноста критички да се размислува – и постоењето услови стекнатото знаење да се употреби дома – може да биде поважно од самата диплома.