Американска федерална судијка нареди привремен прекин на изградбата на триумфалната капија висока околу 76 метри, која претседателот Доналд Трамп планира да ја подигне во Вашингтон како дел од одбележувањето на 250-годишнината од независноста на Соединетите Американски Држави.
Судијката Тања Чаткан издаде привремена судска наредба со која се забрануваат градежни активности во следните 14 дена, откако администрацијата најави дека работите би можеле да започнат веднаш по добивањето на потребните одобренија.
Одлуката следуваше само неколку часа откако Националната комисија за планирање на престолнината го одобри проектот со осум гласа „за“ и четири „против“, по речиси деветчасовна јавна расправа.
Судската интервенција дополнително ја продлабочи правната и политичката расправа околу плановите на Трамп за преобразување на дел од американската престолнина.
Капија поголема од онаа во Париз
Предвидено е триумфалната капија да биде изградена во близина на Националните гробишта Арлингтон, на просторот кај Меморијалниот мост што ги поврзува гробиштата со споменикот на Абрахам Линколн.
Со висина од околу 76 метри, новата градба би била повисока од познатата Триумфална капија во Париз.
Проектот, кој критичарите го нарекуваат „Капијата на Трамп“, предвидува монументална конструкција со позлатени украси и статуа на крилеста женска фигура што ја симболизира слободата.
На двете страни од градбата треба да бидат испишани патриотски пораки, меѓу кои „Една нација под Бога“ и „Слобода и правда за сите“.
Трамп претходно изјави дека Вашингтон заслужува триумфална капија, тврдејќи дека голем број светски престолнини имаат слични споменици.
Неговата администрација го претставува проектот како историски симбол што треба да ја одбележи американската државност и да им оддаде почит на воените ветерани.
Ветераните предупредуваат дека споменикот ќе го наруши Арлингтон
Меѓу најгласните противници на проектот се воени ветерани, архитекти и жители на Вашингтон, кои предупредуваат дека изградбата ќе го наруши историскиот пејзаж и достоинството на Националните гробишта Арлингтон.
Во Арлингтон се погребани стотици илјади американски војници, ветерани и други лица кои служеле на државата.
Поранешната воена службеничка и дипломатка Ен Рајт, која поминала 29 години во американските вооружени сили, најави дека ќе се спротивстави на изградбата, дури и преку физички протести на градилиштето.
Друг ветеран, Џон Померој, кој служел во американското воздухопловство за време на Виетнамската војна и чии родители се погребани во Арлингтон, оцени дека триумфалната капија ќе ја намали свеченоста на посетите на гробиштата.
Дел од противниците сметаат дека наместо споменик на националното единство, градбата би станала симбол на политичкото наследство на Трамп.
Демократскиот конгресмен Џаред Хафман предупреди дека монументот ќе ги наруши историските визуелни врски меѓу Арлингтон и споменикот на Линколн.
Во капијата би можеле да се сместат и воени капацитети
Дополнителни контроверзии предизвика најавата дека новиот објект би можел да се користи и за безбедносни и воени потреби.
Администрацијата посочи дека во конструкцијата би можело да се сместува воена опрема, вклучително и беспилотни летала, како и да се обезбедат позиции за снајперисти.
Противниците предупредуваат дека таквата двојна намена би можела да предизвика дополнителни безбедносни ризици на локација што секојдневно ја посетуваат туристи и семејства на загинати војници.
Поддржувачите, пак, тврдат дека станува збор за монумент што ја зацврстува американската национална идентичност.
Претседателот на Националната комисија за планирање на престолнината, Марк Паолета, оцени дека големите споменици имаат важна улога во претставувањето на историјата и националните вредности.
Судот ги доведе во прашање правните основи
Правната битка околу проектот се однесува и на тоа дали Белата куќа има овластување да започне ваква изградба без посебно одобрение од Конгресот.
Противниците поднесоа повеќе тужби, во кои се наведуваат можни последици за сообраќајот, животната средина, јавната безбедност и историското наследство.
Судијката Чаткан оцени дека најавените градежни работи можат да предизвикаат непосредни штети, особено поради сообраќајните ограничувања, ископувањата и нарушувањето на пристапот до околните подрачја.
Таа изрази сомневање и во толкувањето на администрацијата дека закон стар околу еден век ѝ дава доволно правни овластувања за изградба на толку голем споменик.
Привремената судска забрана не претставува конечна одлука за законитоста на проектот, но го спречува почетокот на работите додека судот дополнително ги разгледува аргументите.
Уште еден спорен градежен проект на Трамп
Триумфалната капија е дел од пошироките планови на Трамп за промена на изгледот на Вашингтон.
Неговата администрација планира и изградба на нова свечена сала во комплексот на Белата куќа, со проценета вредност од околу 400 милиони долари, проект што исто така се соочува со правни оспорувања.
Контроверзии предизвикаа и најавените промени на други јавни објекти во главниот град.
За поддржувачите, ваквите проекти се обид за обновување на монументалниот изглед на Вашингтон. За противниците, тие отвораат прашања за претседателските овластувања, јавните трошоци и зачувувањето на историскиот простор.
По судската одлука, засега останува неизвесно кога би можеле да започнат работите на триумфалната капија, како и дали проектот ќе ги надмине преостанатите правни пречки.