Демократската унија за интеграција (ДУИ) побара итна институционална истрага за тоа дали јавни средства биле изложени на финансиски ризик преку сметки во „Алта банка“ АД Битола, откако Народната банка воведе привремена администрација и ограничувања во располагањето со средствата.
Во партиско соопштение, ДУИ оценува дека случајот ги надминува проблемите на една банка и отвора прашања за управувањето со јавните пари, финансиската сигурност на државните институции и можното влијание на политички интереси врз банкарските одлуки.
„Особено загрижувачко е прашањето колку јавни средства се наоѓаат во Алта банка и врз основа на кои критериуми институциите и јавните претпријатија одлучиле да ги користат нејзините услуги“, се наведува во реакцијата.
Бараат список на институциите и точните износи
ДУИ побара од Владата и Министерството за финансии да објават целосен преглед на сите државни институции, јавни претпријатија и други субјекти под државна контрола што имале средства во банката.
Партијата бара за секој субјект да бидат наведени точните износи, датумите на отворање на сметките, правната основа за користење на банкарските услуги и лицата одговорни за донесувањето на одлуките.
„Кој ги донел овие одлуки, кој ги одобрил и кој го проценил финансискиот ризик на кој биле изложени јавните средства?“, прашуваат од ДУИ.
Според партијата, неопходно е да се утврди дали изборот на банката бил резултат на независна финансиска процена и транспарентни процедури или постоело политичко влијание врз одлучувањето.
ДУИ бара објаснување и од Народната банка
Од Народната банка партијата бара да ги појасни постапките за супервизија и процена на ризиците, особено во врска со промените во сопственичката структура и финансиските случувања кај матичната банка во Србија.
ДУИ прашува дали биле анализирани ризиците поврзани со сопствениците, дали постоеле претходни предупредувања и, доколку ги имало, кои институции ги добиле и како постапиле.
Реакцијата следува по одземањето на дозволата за работа на српската „Алта банка“ и информациите за кривичната истрага против лица поврзани со нејзиното управување.
Од ДУИ сметаат дека тие случувања дополнително ја зголемуваат потребата од проверка на одлуките што се однесуваат на средствата на јавните институции во Северна Македонија.
Повик до Обвинителството
Партијата побара Јавното обвинителство, во рамките на своите надлежности, да испита дали при насочувањето на јавните средства кон банката имало незаконско влијание, злоупотреба на службената положба, судир на интереси или други противзаконски дејства.
Барањето, според партијата, е надлежните органи да ја утврдат евентуалната одговорност врз основа на документи и факти.
„Прашањето е дали државата знае колку јавни пари се изложени на ризик“
ДУИ смета дека институциите имаат обврска да обезбедат целосни информации за можната изложеност на јавните средства.
„Прашањето веќе не е само што ќе се случи со Алта банка. Прашањето е дали државата знае колку јавни пари се изложени на ризик, како завршиле таму и кој имал должност да ги заштити“, се наведува во соопштението.
Партијата порачува дека довербата во финансискиот систем зависи од надзорот, транспарентноста и одговорноста на сите нивоа.
Македонската Народна банка претходно соопшти дека „Алта банка“ АД Битола е ликвидна и капитализирана и дека привремената администрација е заштитна мерка поврзана со случувањата кај нејзиниот акционер во Србија.
Оттаму нагласија дека на битолската банка не ѝ е одземена дозволата за работа и дека не е во стечај.
И покрај тоа, воведените ограничувања за клиентите и неизвесноста околу идната сопственост го отворија прашањето за начинот на управување со средствата што се чуваат во банката.
ДУИ бара Владата, Министерството за финансии, Народната банка и Обвинителството јавно да ги разјаснат околностите и да утврдат дали постоела финансиска изложеност на јавниот сектор и евентуални неправилности во донесувањето на одлуките.