Опозициската Левица ја обвини Владата на премиерот Христијан Мицкоски дека со предложеното укинување на Законот за координација на безбедносно-разузнавачката заедница признава оти не успеала да воспостави функционална соработка меѓу разузнавачките служби.
Реакцијата следува откако собраниската Комисија за одбрана и безбедност во понеделникот, со осум гласа „за“ и два „против“, го поддржа предлог-законот во прво читање и го проследи во понатамошна парламентарна процедура.
Левица оценува дека образложението на Министерството за внатрешни работи е противречно, бидејќи се признава дека постојниот закон е правилно поставен и усогласен со меѓународните стандарди, но се предлага негово укинување поради проблеми во практичната примена.
„Значи, законот е добар, ама власта не знае да го спроведе, па решила да го укине!“, соопшти Левица.
МВР признава институционална недоверба
Во образложението на предлог-законот, Министерството за внатрешни работи наведува дека постојната законска рамка е концепциски усогласена со стандардите на Европската Унија и НАТО.
Сепак, според оценката на министерството, нејзината примена е ограничена поради институционална недоверба, претесен опфат и недостиг на оперативен капацитет.
Законот, донесен во 2019 година како дел од реформите во безбедносниот сектор, го уредува координирањето на Агенцијата за национална безбедност, Агенцијата за разузнавање и надлежната единица за воено разузнавање и безбедност во Министерството за одбрана.
Со неговото укинување би престанала да важи и постојната законска рамка за координација на овие институции.
Засега не е претставен нов законски модел што би го заменил постојниот механизам.
Левица предупредува на политичко влијание
Од Левица сметаат дека укинувањето на законот е особено загрижувачко бидејќи се случува паралелно со најавите за евентуално спојување на Агенцијата за национална безбедност и Агенцијата за разузнавање.
Според партијата, двете институции имаат различни надлежности и оперативни задачи, па нивното обединување би барало детална процена на последиците врз независноста, контролата и парламентарниот надзор.
Левица предупредува дека концентрацијата на овластувања во една институција, без јасни механизми за контрола, би можела да отвори простор за политички влијанија.
Партијата бара Владата да објасни кој ќе ја обезбедува координацијата меѓу службите по евентуалното укинување на законот и како ќе ја надмине меѓусебната институционална недоверба.
Од Левица прашуваат и какви гаранции ќе постојат за спречување злоупотреби на безбедносно-разузнавачкиот апарат.
Опозицијата побара одговорност од раководителите
На расправата во собраниската комисија, пратеничката Славјанка Петровска од СДСМ оцени дека, ако Владата смета дека службите немаат капацитет да соработуваат, одговорност треба да се бара од нивните раководители.
Таа побара оставки од одговорните лица доколку заклучоците во владиното образложение навистина значат дека безбедносните институции не можат да ги исполнуваат своите задачи.
Петровска праша зошто Владата, откако констатирала проблеми во координацијата, не презела мерки за нивно надминување, туку се определила за укинување на законот.
Пратеникот Оливер Спасовски, исто така од СДСМ, побара објаснување за целта на законските измени.
Според него, доколку проблемот е во недовербата меѓу институциите, Владата треба да посочи кои служби не соработуваат и зошто не бил активиран постојниот механизам.
Спасовски изјави дека, според неговите информации, Советот за координација воопшто не заседавал, иако законската рамка предвидува редовни состаноци.
Советот не заседавал две години
Според телевизија Телма, телото задолжено за координација на разузнавачките служби не одржало седница во последните две години, иако законски било предвидено да заседава најмалку еднаш на три месеци.
Отсуството на седници значи дека механизмот не функционирал во период кога државата се соочува со низа регионални и меѓународни безбедносни предизвици.
Телма објави дека не бил ажуриран ниту персоналниот состав на Советот, поради што во неговата евиденција сè уште фигурирале поранешни функционери.
Овие информации отвораат прашање дали проблемот е во законската рамка или во начинот на кој институциите ја применувале.
Владата најавува реформа на службите
Премиерот Христијан Мицкоски претходно изјави дека Владата останува посветена на реформата на безбедносно-разузнавачкиот сектор, вклучително и на можноста за обединување на Агенцијата за национална безбедност и Агенцијата за разузнавање.
Тој најави дека процесот ќе биде транспарентен, со јавна дебата и засилен парламентарен надзор.
Сепак, во предложениот закон за престанување на важењето на постојниот механизам за координација не е претставена нова институционална структура.
Левица оценува дека реформата треба да се заснова на професионални, независни и функционални служби, со јасно разграничени надлежности и законски гарантирана соработка.
Предлог-законот засега е во собраниска процедура и не значи дека постојниот закон веќе престанал да важи.
Останува отворено прашањето дали Владата ќе предложи нов механизам за координација пред да биде укината постојната законска рамка и како ќе обезбеди континуитет во соработката меѓу безбедносно-разузнавачките служби.